कालिगण्डकी करिडोर; समृद्धिको बाटो बन्दै

घनश्याम गौतम, तम्घास, नेपाल म्यागेजिन
अर्बेनी–७, गुल्मीका भीमलाल न्यौपाने, ७२, लाई अहिले सदरमुकाम तम्घास आउन स्याङ्जा–पाल्पा हुँदै दुई जिल्ला घुम्नुपर्दैन । आफ्नै दैलोअगाडि गाडी चढेर चार घन्टामै सदरमुकाम पुग्छन् । उनी भन्छन्, “बाँदर लड्ने भीरको बाटो पैदल हिँडेर तम्घास पुग्नुपथ्र्यो । यति छिटो देखिएको यो परिवर्तन कहिलेकाहीँ त सपनाझैँ लाग्छ ।”

तम्घासबाट करिब ८० किलोमिटर पूर्वमा रहेका हर्मिचौर, अर्बेनी, जयखानी, पूर्तिघाट, खड्गकोटजस्ता एक दर्जनभन्दा बढी गाविसलाई कालीगण्डकी करिडोरले सुगम बनाइदिएको छ । करिडोरको गुल्मीको रिडीदेखि पूर्तिघाटसम्मको ट्रयाक खुलेपछि यस क्षेत्रका गुल्मी, स्याङ्जा, पर्वत र बाग्लुङका बासिन्दाको दैनिकी र जीविका नै फेरिँदै छ । गुल्मी खण्डको ४५ किलोमिटरको ट्रयाकमा अहिले साना–ठूला सवारी साधन चल्न थालेका छन् । यो खण्ड बाग्लुङको सिमाना खड्गकोटको बरल्वासम्म जोडिन्छ ।

लामो समय अल्झिएको यो खण्डको काम करिब ५० करोड रुपियाँ खर्चेर नेपाली सेनाले सकेको हो । ०३९ देखि नै ट्रयाक खोल्ने प्रयास सुरु गरिएको थियो । ०५७ मा हर्मिचौरमा कालीगण्डकी करिडोरको शिलान्यास भएपछि यसले तीव्रता पाउने अपेक्षा गरिएको थियो । तर, विभिन्न बहानामा काम ढिलो भयो र अन्तत: तीन वर्षअघि नेपाली सेनालाई जिम्मा दिइयो । करिडोर निर्माण कार्यदलका प्रमुख सेनानी रेश्मीराज भट्टराई भन्छन्, “३४ वर्षदेखि अलमलमा परेको ट्रयाक हामीले ३ वर्षमै खोल्न सफल भयौँ ।”

कालीगण्डकी करिडोरका रूपमा काम सुरु हुनुपूर्व नै सरकारले व्यापारिक पारवहन मार्गका रूपमा देशभर आठवटा उत्तर–दक्षिण करिडोरको परिकल्पना गरेको थियो । मुस्ताङको कोरलाबाट बेनी, कुस्मा, मिर्मी, पाल्पा हुँदै रुपन्देहीको बेलहिया जोड्ने योजना थियो । पछि कालीगण्डकी करिडोर योजना अगाडि सारिएपछि राम्दी पुल, गुल्मीबाट कालीगण्डकी किनारैकिनार नवलपरासीतर्फ काम सुरु भयो भने पाल्पा–बुटवल खण्डमा थप काम हुन पाएन । “उत्तर–दक्षिण व्यापार मार्गका रूपमा गैँडाकोट पुग्नुभन्दा पाल्पा हुँदै बुटवल झरेर भारतको सुनौली पुग्नु धेरै छोटो पर्छ,” सडक विभागका सहसचिव गोपाल सिग्देल भन्छन्, “तर, गैँडाकोटसम्मको १ सय ३० किलोमिटर सडकले नदी किनारका फाँट र दुर्गम गाउँहरूलाई दिने पहुँचलाई नजरअन्दाज गर्न मिल्दैन ।”

गुल्मी खण्डमा ट्रयाक खोल्ने काम सकेर अहिले सेनाले बाग्लुङको छिस्तीदेखि टुटुंगासम्मको २६ किलोमिटर खण्डमा काम गरिरहेको छ । टुटुंगादेखि बाग्लुङको बलेवा विमानस्थल हुँदै मालढुंगासम्मको १४ किलोमिटर ट्रयाक यसअघि नै खोलिसकिएको छ । “२६ किलोमिटरको काम पूरा भएपछि गुल्मीको रिडीदेखि मुस्ताङसम्म सजिलै पुग्न सकिन्छ,” प्रमुख सेनानी भट्टराई भन्छन् ।

भारतको सुनौली नाकादेखि चीन जोड्ने मुस्ताङको कोरला नाका जोड्ने उद्देश्यले सुरु गरिएको उत्तर–दक्षिण व्यापारिक पारवहन मार्ग कालीगण्डकी करिडोर ४ सय ३५ किलोमिटर लामो छ । २२ अर्ब रुपियाँ लागत अनुमान गर्दै सरकारले तेस्रो राष्ट्रिय प्राथमिकताको आयोजनामा राखेर ०५९ देखि निर्माण सुरु गरेको थियो । त्यतिखेर २० वर्षभित्र सम्पन्न गर्ने सरकारको लक्ष्य थियो । योजना अनुसार आगामी पाँच वर्षभित्र करिडोरको जोमसोम–कोरला खण्डमा ग्राभेल र बाँकीमा पिच सम्पन्न हुँदै छ । “गरिबी निवारण, दिगो आर्थिक विकास र विकेन्द्रीकरणमा सहयोग पुर्‍याउने सडकको अवधारणा हो,” करिडोर सरोकार समितिका प्रवक्ता टीकाराम ढकाल भन्छन्, “पाल्पा खण्डको काम अझै बाँकी रहँदा करिडोर पूर्ण हुन सकेको छैन । र, काम नसकी उद्देश्य पूरा गर्न सकिँदैन ।”


यो करिडोर सम्पन्न भएपछि पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रका ६ जिल्लाका दुर्गम भेगमा यातायात जोडेर तिनलाई सुगम मात्र बनाउने छैन, हिमालदेखि पहाड र तराई हुँदै व्यापार विस्तारसमेत गर्ने अपेक्षा गरिएको छ । नवलपरासीको गैँडाकोटदेखि पाल्पाको राम्दी, पीपलडाँडासम्मको १ सय ३० किलोमिटर खण्डमा ट्रयाक खुलिसकेको छ । पाल्पाको राम्दीदेखि अर्गलीसम्मको ३३ किलोमिटर खण्डमध्ये तीन सय मिटरमा मात्र ट्रयाक खुल्न बाँकी छ, जसमा काम सुरु भइसकेको छ । यो आर्थिक वर्षमै बेलहियादेखि कोरलासम्म ट्रयाक जोडिएपछि स्तरोन्नतिको काम हुने अधिकारीहरू बताउँछन् ।

Kaligandaki-Koridor-10022017082705-1000x0

हिमालदेखि भारतको त्रिवेणीसम्म नुन बोक्ने प्राचीन रेशम मार्गमा यो करिडोर निर्माण भइरहेकाले यसले ऐतिहासिक महत्त्व राख्ने करिडोर निर्माणका अगुवा एवं पूर्वमन्त्री प्रदीप ज्ञवाली बताउँछन् । भन्छन्, “हिन्दुहरूको पवित्र तीर्थस्थल मुक्तिनाथ धाम र बौद्ध धर्मावलम्बीको धार्मिक स्थल लुम्बिनीलाई पनि सीधा जोड्ने एउटै मार्ग हुनु नै पनि यसको एउटा महत्त्वपूर्ण पक्ष हो ।” प्राचीन र धार्मिक महत्त्वसँगै करिडोर निर्माणले तीन अञ्चल र ६ जिल्लाका १० लाख ३० हजार जनसंख्यालाई सीधा सडक सञ्जालमा जोड्नेछ । अहिले निर्माण भइरहेको सडकको चौडाइ साढे सात मिटर छ । कालीगण्डकी तटीय क्षेत्र हुँदै निर्माण भइरहेकाले कृषिजन्य उत्पादन, पर्यटन विकास, विद्युत् उत्पादन, उद्योग स्थापनामा समेत यो करिडोरले योगदान गर्ने आशा गरिएको छ ।

सरोकार समितिका प्रवक्ता ढकाल भन्छन्, “हिमालको काखबाट बग्दै आएको कालीगण्डकीको तटीय क्षेत्रको प्राकृतिक सौन्दर्य, झरना र धार्मिक सम्पदा, सांस्कृतिक पर्यटनको प्रचार–प्रसार र विकासमा समेत करिडोरले महत्त्व राख्नेछ ।”

यो पनि पढ्नुहोस्

ताजा अपडेटका लागि फेसबुकटुइटरमा जोडिनुहोस

Advertisements

Chakrapani Bhandari (Chakra Jwala), Freelance Writer and a Scientific Blogger. B.Sc. Microbiology, Amrit Science College, Tribhuvan University Kathmandu Nepal. Email: chakra.jwala@gmail.com Website: www.chakrapanibhandari.com.np

Tagged with: ,
Posted in Gulmi News, Many More, Travel, Writing/Blogging
One comment on “कालिगण्डकी करिडोर; समृद्धिको बाटो बन्दै

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Follow Chakra Jwala on WordPress.com
See all posts
Follow on Twitter
Find answers here

Why public figures need their own website??

Why each and every business nowadays needs their own website??

Why creating a website is not a free of cost?

Do you need your personal/professional website?

How to earn money online?

%d bloggers like this: