Posted in विषयगत

मौलिक हक र कर्तव्यहरु

नेपालको संबिधान २०७२ को भाग ३ को धारा १६ देखि धारा ४६ सम्म जम्मा ३१ मौलिक हकहरुको व्यवस्था गरेको छ ।

मौलिक हकहरु:
  1.  सम्मानपूर्वक बाँच्न पाउने हक
  2. स्वतन्त्रताको हक
  3. समानताको हक
  4. सञ्चारको हक
  5. न्याय सम्बन्धी हक
  6. अपराध पीडितको हक
  7. यातना विरुद्धको हक
  8. निवारक नजरबन्द विरुद्धको हक
  9. छुवाछूत तथा भेदभाव विरुद्धको हक
  10. सम्पत्तिको हक
  11. धार्मिक स्वतन्त्रताको हक
  12. सूचनाको हक
  13. गोपनीयताको हक
  14. शोषण विरुद्धको हक
  15. स्वच्छ वातावरणको हक
  16. शिक्षा सम्बन्धी हक
  17. भाषा तथा संस्कृतिको हक
  18. रोजगारीको हक
  19. श्रमको हक
  20. स्वास्थ्य सम्बन्धी हक
  21. खाद्य सम्बन्धी हक
  22. आवासको हक
  23. महिलाको हक
  24. बालबालिकाको हक
  25. दलितको हक
  26. ज्येष्ठ नागरिकको हक
  27. सामाजिक न्यायको हक
  28. सामाजिक सुरक्षाको हक
  29. उपभोक्ताको हक
  30. देश निकाला विरुद्धको हक
  31. संवैधानिक उपचारको हक

त्यस्तै धारा ४७ मा “यस भागद्वारा प्रदत्त हकहरूको कार्यान्वयनका लागि आवश्यकता अनुसार राज्यले यो संविधान प्रारम्भ भएको तीन वर्षभित्र कानूनी व्यवस्था गर्नेछ” भनिएको छ ।

नागरिकका कर्तव्य (धारा ४८)

(क) राष्ट्रप्रति निष्ठावान हुँदै नेपालको राष्ट्रियता, सार्वभौमसत्ता र अखण्डताको रक्षा गर्नु,
(ख) संविधान र कानूनको पालना गर्नु,
(ग) राज्यले चाहेका बखत अनिवार्य सेवा गर्नु,
(घ) सार्वजनिक सम्पत्तिको सुरक्षा र संरक्षण गर्नु ।

Advertisements

Author:

Chakrapani Bhandari (Chakra Jwala), Freelance Writer and a Scientific Blogger. B.Sc. Microbiology, Amrit Science College, Tribhuvan University Kathmandu Nepal. Email: chakra.jwala@gmail.com Website: www.chakrapanibhandari.com.np

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s