Posted in टिप्सहरु, लोकसेवा तयारी, Many More

कसरी पास गर्ने लोक सेवा परिक्षा (सहसचिवको अनुभव सहिव र टिप्स सहित)

  • किरणराज शर्मा सहसचिव, वन तथा भूसंरक्षण मन्त्रालय
    नियमित अध्ययन, सफा अक्षर र ओजपूर्ण शब्द चयनधेरै मध्यमवर्गीय नेपाली युवाको सपना हुन्छ– लोकसेवामा नाम निकालेर सरकारी जागिर खाने । नेपालमा निजामती सेवाको बढ्दो आकर्षणसँगै लोकसेवामा प्रतिस्पर्धा झन्–झन् कठिन हुँदै गएको छ । लोकसेवा आयोगले यस वर्ष माग गरेको ४६५ शाखा अधिकृतका लागि बिसौँ हजारले आवेदन दिइसकेका छन् । त्यसैगरी उपसचिवका लागि पनि परीक्षा चलिरहेको छ । सेवा प्रवेशका लागि योग्य बन्न हजारौँ युवायुवती ट्युसन, कोचिङलगायत स्वअध्ययनसहित मिहिनेत गरिरहेका छन् ।
    तर, लोकसेवामा नाम निकाल्न सानोतिनो तपस्या नै गर्नुपर्छ भन्छन् भुक्तभोगीहरू । निरन्तरको मिहिनेतका साथमा धैर्य र आत्मबल पनि चाहिने उनीहरूको धारणा छ । हाल चलिरहेको उपसचिवको परीक्षा र आगामी माघ २५ मा हुने शाखा अधिकृतको प्रथमपत्र तथा चैतमा हुने थप पत्रका परीक्षार्थीका लागि उपयोगी हुने गरी हामीले ०६९ को सहसचिवको परीक्षामा सर्वोत्कृष्ट भएका किरणराज शर्माको लोकसेवाको प्रवेश अनुभव र टिप्स समावेश गरेका छौँ :

सरकारी सेवामा रहँदा प्रत्यक्ष रूपमा देश र जनताको सेवा गर्न पाइने उद्देश्यले म यो सेवामा प्रवेश गरेको हुँ । सार्वजनिक सरोकार, सार्वजनिक क्षेत्रमा सुधार गर्दा समस्त नागरिकको जीवनयापनमा सुधार आउने र आत्मसन्तुष्टि पाइने तथा तत्कालीन अवस्थाको इज्जत, मानप्रतिष्ठाले पनि यो सेवामा आउन प्रेरित गरेको थियो ।
०४५ वैशाखमा राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकको सहायक पदमा नाम निकालेँ । त्यहाँ दुई वर्ष काम गरेपछि म नेपाल राष्ट्र बैंकमा सहायककै रूपमा गएँ । त्यतिवेलासम्म मैले प्रथम श्रेणीमा एमबिए उत्तीर्ण गरिसकेको थिएँ । त्यसपछि भने मलाई निजामती सेवामा नै प्रवेश गर्ने इच्छा पलाएर आयो । ०५१ मा लेखा अधिकृतको परीक्षा दिएँ, उत्तीर्ण भएँ ।
लोकसेवाको परीक्षाको तयारी गर्दा दैनिकजसो कम्तीमा दुईदेखि चार घन्टा अध्ययन गर्थेँ । मैले ट्युसन वा कोचिङ कहिल्यै पढिनँ । दैनिकजसो नै आवश्यकताअनुसार अध्ययन गर्थेँ । खोजपूर्ण अध्ययन सामग्रीको संकलन गर्थेँ । निजामती सेवामा प्रवेश गर्नेहरूले सबैभन्दा पहिला सार्वजनिक सेवाप्रतिको स्पष्ट अवधारणा बनाउनुपर्छ । सार्वजनिक सेवालाई आत्मसात् गर्नुपर्छ । अनि मात्रै परीक्षाको तयारी थाल्नुपर्छ ।

मैले हरेक परीक्षा दिँदा दैनिकजसो नै दुईदेखि चार घन्टासम्म अध्ययन गर्थेँ । लेखा अधिकृत र उपसचिवभन्दा स्वाभाविक रूपमा नै सहसचिवका लागि बढी अध्ययन र तयारी गर्नुपर्‍यो । म ०५९ मा उपसचिव बन्दा पनि मैले धेरै नै मिहिनेत गरेको थिएँ । लेखा अधिकृतबाट प्रशासनको उपसचिवको परीक्षा दिनुपर्ने भएकाले पनि अलि बढी मिहिनेत गर्नुपरेको थियो ।
निरन्तर मिहिनेतको बलमा उपसचिवको आन्तरिक प्रतिस्पर्धामा पनि पहिलो नम्बरमा नाम निकाल्न सफल भएँ । उपसचिव हुँदा आकर्षक ठानिएका निकायमा जान कहिल्यै मरिहत्ते गरिनँ । महिला बालबालिका तथा समाज कल्याण मन्त्रालय, सामान्य प्रशासन मन्त्रालय र लोकसेवा आयोगमा रहेर काम गरेँ । १० वर्ष उपसचिवको भूमिका निर्वाह गरेपछि २३ फागुन ०६९ मा मैले सहसचिवको आन्तरिक प्रतिस्पर्धामा पनि पहिलो नम्बरमै नाम निकाल्न सफल भएँ ।
सहसचिव परीक्षाका लागि पनि मैले अत्यन्तै बढी मिहिनेत गरेँ । यद्यपि, मैले सरकारी कामलाई भने कहिल्यै ‘ह्याम्पर’ गरिनँ । बिहान चार–सात बजेसम्म र बेलुकी एक घन्टा गरी दैनिक चार घन्टा अध्ययन गर्थेँ । आफ्ना समकालीन साथीहरूसँग कोर्समा आधारित रहेर अन्तरक्रिया पनि गर्थेँ ।
पूर्वमुख्यसचिव तथा सचिवहरूसँग छलफल गरी आवश्यक ‘फिडब्याक’ लिन्थेँ । केही नयाँ विषय पाउनासाथ टिपोट गरिहाल्थँे । नोट बनाउनुभन्दा पनि कोर्ससँग सम्बन्धित हरेक विषय अध्ययन गर्ने क्रममा टिपोट गर्थेँ । टिपोट गरेका विषयलाई स्मरण गर्ने, पढ्ने र अभ्यास गर्थेँ । हरेक कोर्सबारे आफैं अवधारणा बनाउँथेँ र विश्लेषण गर्थेँ ।
०००
परीक्षामा सहभागी हुनुपूर्व केही महत्त्वपूर्ण कुरामा ध्यान दिनुपर्छ । सिलेबसअनुसारको नोट र सदैव सुधारका लागि थप सामग्रीको रुचिपूर्ण अध्ययन आवश्यक पर्छ । इन्टरनेट, विभिन्न पत्रपत्रिकाको अध्ययन, कोचिङ सेन्टरहरू, साथीहरूसँगको अन्तरक्रियालाई निरन्तरता दिनुपर्छ । यसका साथै प्रशासनिक क्षेत्रका सम्बन्धित प्रकाशन, पुस्तक र लेखरचनाको अध्ययन गर्नुपर्छ । त्यसैगरी नेपाल सरकारबाट भइरहेका प्रयास, अध्ययन प्रतिवेदनहरू, सुधारका विषयहरू र नीतिहरूको विश्लेषणात्मक अध्ययन गर्नुपर्छ ।
दैनिक शान्त जीवन, निश्चित आम्दानीबाट चल्ने प्रबन्ध, मैत्रीपूर्ण र हर्षपूर्ण पारिवारिक वातावरण बनाई पढाइको वातावरण अनुकूल बनाउनुपर्छ । त्यसैगरी पढ्ने–लेख्ने, केही समय सम्झन प्रयास गर्ने गरी स्मरण शक्तिलाई तेज बनाउनुपर्छ । परीक्षामा लेख्दा राम्रो र प्रस्ट अक्षर तथा छोटो र ओजपूर्ण शब्द चयन गर्नुपर्छ । आवश्यकताअनुसार समसामयिक उदाहरणसहित प्रश्नले मागेको जवाफ दिनुपर्छ ।
मैले सकेसम्म इमानदारितापूर्वक काम गरिरहेको छु । काम ठग्न हुँदैन भन्ने लाग्छ । यो सेवाक्षेत्रमा काम गर्न सके आत्मसन्तुष्टि हुन्छ । असाधारण बिदा, वैदेशिक भ्रमणलगायतका अवसर छन् । यद्यपि, निजामती सेवाभित्र केही विकृति पनि छन् । सेवाभाव, पद्धतिबद्ध सोच र निष्पक्ष भावनामा केही कमी आएको देखिन्छ । आमूल सुधारको आवश्यकता बढेर गएको छ ।

सफलताका लागि टिप्स ( Tips for Success in Lok sewa aayog Exam Nepal )
अध्ययन सामग्रीको खोजबिन गर्ने,
पाठ्यक्रमअनुरूप र सोसँग सम्बन्धित अध्ययन सामग्री जुटाउने,
राष्ट्रिय योजना आयोग, अर्थ मन्त्रालय, सामान्य प्रशासन मन्त्रालय, लोकसेवा आयोग, विभिन्न संसदीय समितिका प्रतिवेदन, प्रशासन सुधारका प्रतिवेदन संकलन गरी अध्ययन गर्न थाल्ने,
बिबिसी नेपाली सेवालगायतका राष्ट्रिय, अन्तर्राष्ट्रिय समाचार च्यानल सुन्ने, हेर्ने । महत्त्वपूर्ण घटनाक्रमको टिपोट गर्ने ।
सम्बन्धित विषयका विद्वान्हरूको लेख तथा अन्तर्वार्ता पढ्ने, टिपोट गर्ने,
अगाडिका परीक्षामा उत्तीर्ण भएकासँग छलफल गर्ने ।
परीक्षा हुनुभन्दा कम्तीमा ६ महिना अघिदेखि नियमित तयारी गर्ने,
पत्रपत्रिकाहरूमा प्रकाशित सम्बन्धित विषयको टिपोट गर्ने,
इन्टरनेटमा पाठ्यक्रमअनुसारको विषयको अध्ययन गर्ने, टिपोट गर्ने ।
पाठ्यक्रमअनुसारको नोटकापी बनाएर अलग–अलग विषय संग्रह गर्ने बानी बसाल्ने,
उत्प्रेरित हुने, मनोबल कम गराउने गरी नसोच्ने, सकारात्मक सोच राख्ने,
बिहान दुई घन्टा (४–६ बजेसम्म) दिनहुँ पढ्ने । त्यस्तै साँझ पनि दुई घन्टा पढ्ने ।
एक घन्टा दैनिक रूपमा पढेका कुराहरू लेख्ने र सम्झन कोसिस गर्ने,
कुर्सीमा बसेर टेबुलमा पढ्ने बानी बसाल्ने,
एकाग्रताको विकास गर्ने,
पढ्दाखेरि प्रत्येक एक घन्टामा १० मिनेटजति ब्रेक लिने
दैनिक पढ्दा एउटै विषय मात्रै नपढी २–३ वटा क्षेत्र तथा विषय पढ्ने,
ऐनामा हेरी विश्लेषण गर्ने बानी बसाल्ने,
ठूलो नोट, मझौला नोट र संक्षिप्त नोट बनाउने,
लेख्दै पढ्ने,
मिल्ने, खुल्ने र जान्ने साथीसँग सहकार्य गर्ने
शुद्ध र राम्रा अक्षरमा छोटो वाक्यमा लेख्ने,
अवधारणा, सिद्धान्त, अभ्यासजस्ता विषयमा जानकारी राख्ने,
प्रश्नले सोधेको मात्र उत्तर राख्ने,
सम्बन्धित विषयवस्तुप्रति निश्चित अवधारणा राख्ने,
दैनिक शान्त जीवन, निश्चित आम्दानीबाट चल्ने प्रबन्ध गर्ने,
मैत्रीपूर्ण र हर्षपूर्ण पारिवारिक वातावरण बनाउने,
सीप सिक्ने चाँजोपाँजो मिलाउने,
धैर्य राख्ने, निरन्तर लगाब राख्ने,
आत्मविश्वास कायम गर्ने,
स्मरण शक्तिलाई तेज बनाउने उपायहरू अवलम्बन गर्ने,
लेख्दा तथा अन्तर्वार्ता दिँदा ओजपूर्ण शब्दचयन गर्ने,
समसामयिक उदाहरणसहित सटीक जवाफ दिने,
मस्तसँग निदाउने बानी बसाई फ्रेस हुन प्रयास गर्ने ।
अन्तर्वार्ता फेस गर्दा ( Tips for Lok Sewa Aayog Exam Interview)
अन्तर्वार्तामा पेस हुँदा मिलेको ड्रेस लगाई भलाद्मी र चम्किलो अनुहारसहित पेस हुने,
इक्वायल आई कन्ट्याक्ट गर्ने,
शिष्टतापूर्वक जवाफ दिने,
विश्लेषणयुक्त पुष्टि र एकरूपतालाई ध्यान दिने,
अवस्था र परिस्थितिअनुसार जवाफ दिने,
प्रश्नलाई आफूले जानेको क्षेत्रमा लैजान प्रयत्न गर्ने,
जानकारी भए पनि व्याख्यात्मकभन्दा छोटो, पुग्ने र सकारात्मक दिशातर्फ मोड्ने,
अन्तर्वार्ता फेस गर्दा हात नहल्लाउने, खुट्टा नहल्लाउने र प्रस्टसँग बोल्ने,
मध्यम आवाज र सिर्जनात्मक उत्तर दिने,
नआत्तिने, शान्तपूर्वक स्पष्ट जवाफ दिन प्रयत्न गर्ने ।

प्रश्नको उत्तर दिँदा यसरी दिनुहोस् ।

=================
1. विबेचना गर्नुहोस
=> कारण र प्रभाव लेख्ने
2. विबेचना/चर्चा गर्नुहोस => सबल र दुर्वल पक्ष र भविष्यमा के गर्नुपर्छ भन्ने लेखौँ
3. समिक्षा गर्नुहोस
=> विधमान अवस्था,सवल र दुर्वल पक्ष लेख्ने
4. प्रभाव लेख्नुहोस्
=> सकारात्मक र नकारात्मक दुबै पक्ष
लेख्ने
5. समस्या केलाउदै सुझाव दिनुहोस
=> नीतिगत ,संस्थागत र
व्यावहारिक समस्याहरु र
तिनका समाधानका उपायहरु लेख्ने
6. टिप्पणी गर्नुहोस लेख्नुहोस्
=> अर्थ तथा परिभाषा ,क्षेत्र ,विशेषता र उदेश्य लेख्ने
7. अवधारणा
=> के हो भन्ने अर्थमा उत्तर दिने ।

Advertisements
Posted in लोकसेवा तयारी, समसामयिक, Many More

हेटौंडा गोल्डकपको उपाधि आर्मी जित्यो 

हेटौंडा गोल्डकपको उपाधि आर्मी जित्यो 

  • त्रिभुवन आर्मी क्लबले हेटौंडामा भएको तेश्रो हेटौंडा गोल्डकपको उपाधि हात पारेको (उपाधि जितेको आर्मिले पाँच लाख नगद, शिल्ड र प्रमाणपत्र हात पार्यो भने दोस्रो भएको नेपाल पुलिश क्लबले नगद तीन लाख, शिल्ड र प्रमाणपत्र) http://www.gitab.com.np
  • आर्मीले नेपाल पुलिस क्लवलाई ट्राइबेकरमा ४–३ को गोल अन्तरले हराएको
  • फाइनल खेल: २०७४ फाल्गुन १२ (हेटौंडाको वन विज्ञान अध्ययन सस्थानको खेल मैदानमा)\
  • आठ वटा टिमको सहभागिता
  • त्रिभुवन आर्मीका विमल पाण्डे सर्बोत्कृष्ट खेलाडी भए । उनले नगद ५० हजार रुपैयाँ प्राप्त गरे
  • सर्बोत्कृट कोचको उपाधि आर्मीका नबिन न्यौपानेले हात पारे ।
  • उत्कृष्ट डिफेन्डर पुलिशका दिनेश राजवंशी, उत्कृष्ट गोलकिपर आर्मीका बिकेश कुथु, उत्कृष्ट मिटफिल्डर पुलिसका तेज तामाङ, उत्कृष्ट फरवार्ड प्रहरीका अभिषेक रिजाल घोषित भए । उनीहरुले जनही १५ हजार रुपैयाँ र प्रमाणपत्र हात पारे । 
Posted in बस्तुगत प्रश्न, लोकसेवा तयारी, समसामयिक, Many More

२०७४ का दिवसहरु र तिनका नारा

२०७४ का दिवसहरु र तिनका नारा

  • १४ औ धान दिवस २०७४: “दुई बाली धानको विस्तार, अार्थीक सम्वृद्धिको अाधार”
  • विश्व जन संख्या  दिवस २०७४: “व्यवस्थीत परिवार, समृद्ध राष्ट्रको अाधार”
  • निजामती दिवस २०७४: “निजामती कर्मचारीको प्रतिवद्धता, पारदर्शीता र चुस्तता”
  • शिक्षा  दिवस २०७४  (३८औ) “संघीय नेपाल सम्वृद्धिको अाधार, स्तरिय  शिक्षा सबैको अधिकार”
  • छैटौं कर दिवस २०७४ ‘हाम्रो पौरख हाम्रो कर,  समृद्ध रास्ट्रको दिगो भर”
  • २५ औं विश्व गरिबी निवारण दिवस: “गरिबी निवारणका लागि शान्तिपूर्ण र समावेशी समाज तर्फ”
  • विश्व हात धुने दिवस 2017: “Our hand Our future”
  • कफी दिवस २०७४: “आर्थिक समृद्धिका लागि गुणस्तरीय कफी उत्पादन सरकारी, निजी र सहकारी क्षेत्रको राष्ट्रिय अभियान !!”
  • विश्व एड्स दिवस २०१७: “Right To Health” ‘मेरो स्वास्थ्य मेरो अधिकार’

GITAB | Informational Portal 
Website: www.gitab.com.np
Facebook: Loksewa Gyanpark

Posted in टिप्सहरु, लोकसेवा तयारी, Many More

ना. सु र खरिदारको अन्तर्वार्तामा के के सोधिन्छ??कसरी गर्ने अन्तर्वार्ताको तयारी??

लोकसेवा आयोगको अन्तर्वार्ताको अंकभार लिखित परिक्षाको पुर्णाङ्कको आधारमा तोकिएको हुन्छ, ना.सु र खरिदारको अन्तर्वार्ताको पुर्णाङ्क 40 हो.!

अन्तर्वार्तामा अधिकतम 70% भन्दा वढी र न्युनतम 40% भन्दा कम अंक दिदा पुष्ट्याई दिनुपर्ने हुन्छ त्यसैले अन्तर्वार्तामा खास्सै नम्वरको फरक पर्दैन .!

जति सकिन्छ आफुले कम्युटरमा राम्रो गर्नुस,टाईपिङ्ग को मात्र पछि लागेर सेटिङ्ग विगार्नु चै कदापी हुदैन किनकी टाईपिङ्गको पुर्णाङ्क नेपाली 2.5 र अंग्रेजी 2.5 मात्र हो ताकी सेटिङ 5 नम्वरको हुन्छ जसमा 5 मा 5 मिलाउन संभव हुन्छ त्यसैले सेटिङ्ग एकदमै राम्रो गर्ने र टाईप चै ठिकै मात्र गरियो भने पनि कम्युटर र अन्तर्वार्ताको चिन्ता नलिएकै राम्रो हो किनकी वाकी कुरा लिखित कस्तो भएको छ त्यसैमा भर पर्छ.!!

अन्तर्वार्तामा के के सोधिन्छ त??
📚📚📚📚📚📚📚📚📚📚📚📚📚📚📚
तपाईको परिचयसंग सम्वन्धित प्रश्नहरु:-
नाम,ठेगाना,रुचि,अनुभव,योग्यता लगाएतका कुराहरु

तपाईले पास गरेर आएको पदको पाठ्यक्रमसंग सम्वन्धित प्रश्नहरु:-
संविधान,योजना,समावेशीकरण,आरक्षण,जैविक विविधता,वातावरण प्रदुषण,निजामती सेवा लगाएतका विषयवाट वढि सोधिएको पाईन्छ

पदले गर्ने कामसंग सम्वन्धित प्रश्नहरु:-
तपाई ना.सु भएर गएपछि के काम गर्नुहुन्छ ??

समसामयिक विषय वस्तुसंग सम्वन्धित जानकारी:-
प्रदेश र प्रतिनिधी सभा निर्वाचन,संघियता,कर्मचारी व्यवस्थापन,वजेट लगाएत तत्काल घटेका चर्चित राष्टिय अन्तराष्टिय जानकारीहरु

तपाईको रुचि,खुवी,योग्यता,अनुभवले उव्जाउने प्रश्न:-
खेलमा रुचि राख्छु भन्नुभो ल भन्नुस त नेपालको राष्ट्रिय खेल कुन हो?? कहिले वाट??
कुनै संस्थामा काम गर्छु भन्नु भो लौ भन्नुस त त्यहाको कर्मचारी व्यवस्थापन कस्तो छ?? संस्थाको मुख्य उदेश्य के हो??

आफ्नै परिचयले उव्जाउने प्रश्नहरु:-
आफ्नो जिल्लाको नाम, क्षेत्रफल,जनसंख्या,कुन प्रदेश,महत्वपुर्ण धार्मिक सम्पदा,ताल,हिमाल,राजमार्ग,जलविद्युत लगाएत का जानकारी

अन्तर्वातामा यहि प्रश्न सोधिन्छ भन्न सकिन्न कहिले काहि नसोचेकै,कल्पना नै नगरेका प्रश्न सोधिन्छ त्यसैले सवै प्रश्न जानेको छ कि छैन भन्दा पनि उत्तर दिने कला कस्तो छ?,नजानेको कुरा स्वीकार्छ या हचुवाकै भरमा भन्छ,सहनशिलता जस्ता कुराहरुको परिक्षण गर्नको लागि पनि केहि फरक प्रश्न सोधिन्छ त्यसैले त्यस्ता प्रश्न वढि या कम मिलाएर नम्वर धेरै थोरै पाईने हुदैन..!!

अन्त्यमा,माथि उल्लेखित विषयसंग सम्वन्धित कुराहरु मनन गर्नुस,नर्मल खालको पोशाक लगाउनुस,कम्युटर उत्कृष्ट गर्नुस,,अन्तर्वाताको चिन्ता नलिनुस,,सफा चट्ट भएर जानुस,,नाम निस्किनै सक्यो अव त्यो अन्तर्वार्ता त एक प्रकिया मात्र न हो हजारौ लाई उछिनेर तपाई आईसक्नु भो,,!!

Govind Giri

Posted in टिप्सहरु, लोकसेवा तयारी, Many More

कसरी गर्ने लोकसेवाको तयारी??

प्रश्न:- सर म लोकसेवा तयारी गर्न शुरु गर्दैछु, कसरी गर्ने लोकसेवाको तयारी??मैले तयारी गर्दा के के गर्नुपर्ला??

उत्तर; –
निजामती सेवा प्रतिस्पर्धी बन्दै गएको छ। थोरै संख्यामा खुलेका पदका लागि कैयौं गुणा बढी आवेदन परेबाटै थाहा हुन्छ कि सरकारी सेवामा प्रवेश गर्न चाहनेहरूको संख्या चुलिँदै छ। विश्वविद्यालयको परीक्षामा विशिष्ठ श्रेणी हासिल गरेकाहरूले समेत राजपत्रअनंकित तथा श्रेणीविहीनसम्मका पदमा आवेदन गरेबाटै पुष्टि हुन्छ, लोकसेवाको परीक्षा निकै प्रतिस्पर्धी बन्दैछ। प्रतिस्पर्धाको यो जमानामा हजारौं प्रतियोगीबीच आफूलाई योग्य सावित गर्दै छनोट हुन कडा मेहनत त आवश्यक पर्छ नै, त्यस्तो मेहनत सही किसिमबाट पनि हुनु आवश्यक छ। यसको अर्थ परीक्षाको तयारीका लागि परम्परागत किताब घोकाइभन्दा सिकाइका अन्य टुल्ससमेत उपयोग गर्नु र ज्ञानको भण्डार एवं लेखनशैलीलाई व्यापक तथा परिष्कृत बनाउनुपर्छ भन्ने नै हो।

तयारीका टिप्स

लोकसेवा भनेको लक (भाग्य) र घोक (कण्ठ गर्ने) सेवा हो भन्ने भनाइ प्रचलित नै छ। जसले घोक्न सक्यो र जसलाई भाग्यले साथदियो उसैले लोकसेवामा नाम निकाल्न सक्छ। हुनत: भाग्य भन्ने कुरा अमूर्त हुन्छ तर कण्ठस्थ पार्ने कुरा भने लोकसेवाको परीक्षामा धेरै हदसम्म अपरिहार्य नै मानिन्छ। यद्यपि घोक र लकको संयोजन हुँदैमा नाम निस्किहाल्छ भन्ने पनि छैन। कतिपय अवस्थामा घोकेको कुरा भन्दा मौलिक ज्ञानको आवश्यकता हुन्छ।

लोकसेवाको परीक्षामा हरेक पदमा केही त्यस्ता प्रश्न हुन्छन् जसले मौलिक उत्तर खोज्छन्। त्यस्ता प्रश्नको सही र सटीक उत्तर त्यसले मात्र दिन सक्छ जसले किताबी ज्ञानका साथै अन्य बाह्य ज्ञान पनि सँगालेको छ। मौलिक लेखाइ, विषयको गहिराइसम्म पुग्नसक्ने क्षमता, भाषिक शुद्धता, उत्तरको संरचनाजस्ता कुरा लोकसेवाको परीक्षामा उत्तीर्ण हुने पूर्वसर्त हुन्। त्यसैले किताब हुबहु घोक्दैमा उत्तीर्ण भइन्छ भन्ने छैन।
संविधान तथा ऐन कानुनका प्रावधान, विज्ञका परिभाषा तथा भनाइ आदिलाई भने सकेसम्म घोकेरै हुबहू उतार्नु राम्रो हुन्छ। विषयवस्तु अध्ययन गर्दा बुझ्दै घोक्नु पर्छ। अर्थ नबुझी घोकेको कुरा छिटो बिर्सने मात्र होइन, त्यसलाई सामयिक रूपमा प्रस्तुत गर्न पनि सकिँदैन।
बजारमा धेरै थरी लेखकका धेरै थरीका पुस्तक उपलब्ध छन्। कतिपय पुस्तकमा एउटै विषयका फरक-फरक तथ्य तथा तथ्यांक भेटिन्छ। यस्तोमा कुन सही? भन्ने कुरामा द्विविधा हुन सक्छ। त्यसैले एउटै पुस्तकमा मात्र आधारित नभै एउटै विषयका दुई-तीनवटा पुस्तक संकलन गरी अध्ययन गर्नुपर्छ। अध्ययनका क्रममा टिपोट पनि गर्नुपर्छ। दुई-तीनवटा पुस्तक अध्ययन गरी नोट बनाउँदा धेरै कुरा समेटिन्छ र परीक्षाका बेला उक्त नोट अध्ययन गर्नु निकै लाभदायक सिद्ध हुन्छ। परीक्षाका बेला सबै पुस्तक पढ्न असम्भव मात्र होइन, व्यावहारिक पनि हुँदैन। आफैंले तयार पारेको, विरोधाभाष नहुने, विभिन्न पुस्तक तथा अन्य सामग्री अध्ययन गरी बनाइएको नोट पढ्दा स्मरण गर्न सजिलो हुनुका साथै परीक्षामा सोधिने प्रश्नको उत्तर लेख्न पनि सहज हुन्छ भने उत्तर पनि बढी गहकिलो बन्छ। त्यसैले लोकसेवाको परीक्षाका लागि तयारी गर्दा किताब घोक्नुको साटो नोट बनाएर पढ्नु आवश्यक हुन्छ।
वस्तुगत प्रश्नको तयारीका लागि पाठ्यपुस्तक पढ्नुु मात्र पर्याप्त हुँदैन। त्यसका लागि बजारमा निस्कने विभिन्न सूचना तथा समाचारमूलक अझ लोकसेवाकै परीक्षालाई केन्दि्रत गरेर प्रकाशन गरिएका पुस्तक तथा पत्र-पत्रिकाहरू नियमित अध्ययन गर्नु राम्रो हुन्छ। त्यसका साथै नियमित रूपमा पत्रिका पढ्नु तथा समाचार सुन्नुका साथै महत्वपूर्ण घटनाक्रमको टिपोट डायरी बनाउनुपर्छ।

लोकसेवाआयोग, सामान्य प्रशासन मन्त्रालय, राष्ट्रिय योजनाआयोग तथा अन्य सरकारी निकायका वेबसाइट नियमित रूपमा हेर्नुपर्छ। ती वेबसाइटमा राखिने सूचना, विभिन्न प्रतिवेदन एवं निजामती सेवा तथा प्रशासन र कर्मचारी तन्त्र, आर्थिक विषय, वातावरण आदि विषयका लेखरचना समावेश गरिएका प्रकाशनहरू डाउनलोड गरी नि:शुल्क पढ्न पाइन्छ। यस्ता लेखरचना स्तरीय हुनुका साथै सामयिक तथा अप टु डेट हुने भएकाले त्यसले पाठ्यपुस्तकमा समेटिन नसकेका विषयमा जानकारी प्रदान गर्नुका साथै थप ज्ञान हासिल गर्न सहयोग पुर्‍याउँछन्।
लोकसेवा आयोगका नयाँ पाठ्यक्रममा बौद्धिक परीक्षणका प्रश्न (आईक्यू) लाई निकै महत्व दिइएको छ रसफलता हात पार्न आईक्यू प्रश्नहरू धेरै हदसम्म निर्णायक बन्ने गरेका छन्। आईक्यूमा आफूलाई अब्बल साबित गर्न घोकाइभन्दा अभ्यास बढी महत्वपूर्ण हुन्छ। कतिपय आईक्यूलाई निश्चित नियम तथा सूत्र प्रयोग गरी हल गर्नुपर्ने हुन्छ भने कतिपयमा तर्क लगाउनुपर्ने हुन्छ। त्यसैले आईक्यूको अभ्यास गर्दा त्यस्ता हरेक प्रकारका प्रश्न हल गर्ने प्रयास गर्नुपर्छ र सूत्र तथा नियमहरू सम्झना गर्नुपर्छ। बौद्धिक परीक्षणका प्रश्नहरूको प्रकार र ती प्रश्न हल गर्ने विधिको सूची बनाउनुपर्छ।

खरिदार परीक्षामा गणित र विज्ञान विषय पनि समावेश भएकाले त्यसको तयारीका लागि खरिदारको पाठ्यपुस्तक पढ्नु मात्र पर्याप्त हुँदैन। विद्यालय तहको कक्षा ९ र १० को गणित र विज्ञान विषयको पाठ्यपुस्तकसमेत गहन रूपमा अध्ययन गर्नुपर्ने हुन्छ। विज्ञानमा धेरै विषय कण्ठ गर्ने खालका हुने भए पनि गणितमा भने पर्याप्त अभ्यासको खाँचो हुन्छ। त्यसमा निश्चित अंकगणीतिय सूत्र तथा नियमहरू घोक्नैपर्ने हुन्छ।

सामान्य ज्ञान निकै बृहत् तथा जटिलसमेत हुने भएकाले कुनै एउटा पुस्तकको अध्ययन मात्र पर्याप्त हुँदैन। नयाँभन्दा नयाँ तथा समसामयिक र बहुआयामिक जानकारी प्राप्त गर्न विभिन्न पुस्तक, पत्रपत्रिका तथा सञ्चारमाध्यमका सामग्रीहरू अध्ययन गर्नुका साथै वेबसाइटहरू हेर्नुपर्छ। हिजोआज लोकसेवा तयारीका लागि भन्दै विभिन्न अनलाइन साइट पनि निर्माण भएका छन्। विभिन्न नामका वेबसाइट, ब्लग तथा सामाजिक सञ्जालमा फेसबुक पेजहरूसमेत लोकसेवा तयारी गर्नेहरूका लागि लक्षित गर्दै खोलिएका छन्। त्यस्ता साइटमा उपलब्ध हुने सामग्रीहरू नवीनतम हुने तथा सहज रूपमा नि:शुल्क अध्ययन गर्न पाइने हुँदा लोकसेवा तयारीका लागि निकै उपयुक्त सावित हुनसक्छन्। कतिपय साइटमा त अनलाइनबाटै लोकसेवाको विषयगत तथा वस्तुगत अभ्यास गर्न सकिने र पृष्ठपोषणसमेत प्राप्त हुने व्यवस्था छ। लोकसेवाको तयारीसम्बन्धी विभिन्न फेसबुक पेजमा लाइक गर्ने हो भने मात्र पनि केही हदसम्म लोकसेवा तयारी गर्न सकिन्छ। यद्यपि यस्ता साइटमा राखिने कतिपय सामग्री तथा तथ्यांक आधिकारिक नहुन सक्छन्।

-Govinda Giri

Posted in लोकसेवा तयारी, विषयगत, Many More

आइकाओको कालोसूचीबाट हट्यो नेपाल

सूची

अन्तर्राष्ट्रिय नागरिक उड्डयन संगठन (आइकाओ) ले नेपाली वायुसेवालाई करिब चार वर्षदेखि राखेको गम्भीर सुरक्षा चासोको सूचीबाट हटाएको छ।

नागरिक उड्डयन हेर्ने अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाले असारमा गरेको सुरक्षा परीक्षणमा नेपालले आधारभूत विश्वव्यापी स्तर पार गरेपछि सूचीबाट हटाइएको बताइएको छ।

आइकाओको परीक्षणको नतिजाको आधारमा नेपालले युरोपेली संघ (इयु) ले लगाउँदै आएको प्रतिबन्ध हटाउन पनि पहल गर्ने नेपाल नागरिक उड्डयन प्राधिकरणका एक अधिकारीले बताए।

आइकाओले सन् २००९ मा पहिलो पटक नेपाली वायुसेवा सुरक्षा परीक्षण गरेको थियो।

परिपालना

तर उसले सन् २०१३ को अन्त्यमा गरेको सुरक्षा परीक्षणपछि निर्धारित प्रक्रिया परिपालना नगरेको भन्दै नेपाललाई नागरिक उड्डयनसम्बन्धी गम्भीर सुरक्षा चासोको सूचीमा राखेको थियो।

लगत्तै युरोपेली युनियनले नेपाली विमानसेवालाई उसको कालोसूचीमा राख्यो।

नेपाली अधिकारीहरुले उक्त सूचीबाट हटाउन लगाउने प्रयास गर्दै आएका थिए।

सोही क्रममा गत महिना आइकाओका दुई प्रतिनिधिले नेपाल आएर गरेको परीक्षणको आधारमा नेपालालाई गम्भीर सुरक्षा चासोको सूचीबाट हटाइएको प्राधिकरणले जनाएको छ।

नेपाल नागरिक उड्डय प्राधिकरणका उपमहानिर्देशक राजन पोखरेलले भने, “बिहीवार बसेको आइकाओको गम्भीर सुरक्षा चासो हेर्ने कमिटिको बैठकले नेपाललाई यो सूचीबाट हटाउने निर्णय गर्यो। सोही बमोजिम आइकाओको वेबसाइटबाट नेपालको नामसँगै रखिएको गम्भीर सुरक्षा चासोको झण्डा हटाइसकिएको छ।”

मापदण्ड

आइकाओले सुरक्षासम्बन्धी निर्धारण गरेको अन्तर्राष्ट्रिय ‌औसत मापदण्ड ६० प्रतिशत हो।

विमान

परीक्षणपछि नेपालको ‍औसत ६६ प्रतिशत देखिएको प्राधिकरणले बताएको छ।

आइकाओकै प्रतिवेदनका आधारमा युरोपेली आयोगले २०७० साल मंसिरदेखि नेपालमा उडान गरिरहेका सम्पूर्ण नेपाली विमान कम्पनीलाई इयु आबद्ध देशमा उडान गर्न निषेध गर्ने निर्णय गरेको थियो।

आइकाओको पछिल्लो निर्णयले सो प्रतिबन्ध फुकुवा गर्न सजिलो हुने प्राधिकरणको आशा छ।

आउने साताबाट इयुको कारबाही फुकाउन पत्राचार गरिने उपमहानिर्देशक पोखरलेले बताएका छन्।

अनुमति

आइकओको सुरक्षा जाँच र इयुको सुरक्षा सूची फरक विषय भएकाले आइकाओकै प्रतिवेदनको आधारमा इयुले लगाएको प्रतिबन्ध हट्छ भनिहाल्न नसकिने प्राधिकरणका पूर्व महानिर्देशक त्रिरत्न मानन्धर बताउँछन्।

उनले भने, “आइकाओको परीक्षण सम्पूर्ण उड्डयन प्रणालीसँग सम्बन्धित हुन्छन् भने इयूको परीक्षण निश्चित हवाई सेवा प्रदायकसँग सम्बन्धित हुन्छ। आइकाओको परीक्षणको नतिजाले इयुको सूचीबाट हट्न धेरै आधार बन्छ तर इयुले सबै हवाई सेवा प्रदायकलाई हटाउँछ भन्ने निश्चित हुँदैन।”

प्राधिकरणका अनुसार विगतमा वायुसेवा सञ्चालन अनुमति दिँदा देखिएको कमजोरीलाई हटाएर तोकिएको नियमलाई पूर्णरुपमा लागू गरिएको र विमान चालकको तालिम मापदण्डहरु पनि पालना गरिएकाले नेपाल सूचीबाट हट्न सफल भएको हो।

यस अवधिमा नेपालले नागरिक उड्डयन नियमावलीलाई दुई पटक संशोधन पनि गरेको थियो।

हाललाई नेपाली जहाज र आकाशको सुरक्षाबारे आइकाओको समर्थन मिलेपनि नियमित हुने आइकाओको परीक्षणका लागि नेपाल नागरिक उड्डयन प्राधिकरणले सुरक्षा व्यवस्था कायम राखिरहनुपर्ने देखिन्छ।

  • Source BBC Nepali