Posted in विषयगत, Gulmi News, Inspiration, Motivational, Religion, Travel

गुल्मिमा एउटा मन्दिर जहाँ दलित मात्र पुजारी बन्न पाउँछ

“यस मन्दिरमा बिश्वकर्मा थरका बिहे नभएका युवा वा बालकलाई पुजारी राखिन्छ “

झट्ट सुन्दा अचम्म लाग्न सक्छ ! मनमा अनेकौं प्रश्न उठ्न सक्छ । कहाँ होला ? यस्तो पनि मन्दिर होला र ? हामी जहा पनि जान्छौ जुन दुर्गा मन्दिरमा जान्छौ ब्राह्मण पुजारी देख्छौ, ब्राह्मण पुजारीबाट पुजा पाठ पञ्चवली गराउछौ टिका प्रशाद ग्रहण गर्छौ । हामी कुनै पनि मन्दिरमा दलित पुजारी होलान् भनेर कल्पना गरेका हुदैनौं ।

यस्तो ठाउं कहा होला भनेर अचम्म परिरहनु पर्दैन । यो मन्दिर हो रुरु गाउंपालिका ४ साबिकको बलेटक्सार गा.बि.स वार्ड नं ५ बलेचौर गुल्मीमा अबस्थित भंयर दुर्गा मन्दिर । यस मन्दिरमा बिश्वकर्मा थरका बिहे नभएका युवा वा बालकलाई पुजारी राखिन्छ । घटस्थापना दिन देखी पुजारी राखी दैनिक पुजा अष्टमीको रात जागरम बसी कालरात्री पुजा (कालरात्री) नवमीको दिन पञ्चवली सहित पुजा गरी पुर्णिमाको दिन सराय खोंडा नाच गरी नजिकैको पधेरामा लगी भयंर दुर्गालाई स्नान गराई बिसर्जन गरिने परम्परा चलि आएको छ । यो प्रचलन कहिलेबाट सुरु भयो भन्ने प्रस्ट जानकारी कसैसंग पनि नभएको मन्दिर ब्यबस्थापन अध्यक्ष चन्द्र ब. बिक बताउनु हुन्छ ।

बम्घाको बौवामा बस्ने भुरे राजाहरु त्यहा बाट बिस्थापित भएपछी देवता उडेर बलेचौरमा आएपछी त्यहा मन्दिर बनाई राखिएको भन्ने एकाथरी बुढा पाकाहरुको कथन छ । परापुर्वकालमा एक जना मिजार भन्ने ब्यक्तीले बसाई सराई गरी आउदा उक्त देवता र हतियारहरु ल्याएर आएको रे अनि उनलेनै स्थापना गरेर छाडेको भन्ने आफ्नो हजुरबुवा बाट सुनेको भन्नुहुन्छ ७६ वर्षीय भुल ब. बि.क. । अहिले उक्त मन्दिरमा दुई दर्जन जती फरक फरक साईजका खोंडा फलाम र पित्तलबाट बनेका सदियौ पुरा आकर्षक एक दर्जन जती तरवार लगाएतका हतियार हरु पनी छन् । मन्दिर ढुङ्गाले छाएको पुरानो जिण र पहिरोको जोखिमा परे पछी तस्बिरमा देखाईएको (रातो मन्दिर)निर्माण गरिएको र धुमधामका साथ बिधिपुर्ण तरिकाले दिन हेराएर पाठ लगाएर देवता सार्ने कार्यक्रम घटस्थापना अघीनै रहेको मन्दिर ब्यबस्थापन समितीले जनाएको छ ।

-दुर्गा घायल गुल्मी

Advertisements
Posted in Inspiration, Many More, Motivational

‘बोनम्यारो ट्रान्सप्लान्ट’ गर्ने एक मात्र डाक्टर, विशाल ज्ञवाली

Bishalgएसएलसी बोर्ड टपर बिशाल ज्ञवाली क्यान्सर विशेषज्ञ हुन:

फलामे ढोका मानिने एसएलसीको रिजल्ट आउने दिन। देशभरबाट एसएलसी बोर्ड फर्स्ट हुने आशामा रिजल्ट कुरिरहेको एउटा किशोर। त्यो दिन साँच्चिकै सकसपूर्ण थियो विशाल ज्ञवालीका लागि। एक घन्टा बिताउनु पनि पूरै दिन विताए झै भइरहेको थियो।
एसएलसी बोर्ड फर्स्ट हुनेलाई राति १२ बजे फोन आउने विशालले सुनेका थिए। उनी राति २ बजेसम्म जागा बसे। तर, फोन आएन्। निराश भएर सुत्नुको विकल्प थिएन उनीसामु।विशाल निराश हुनु स्वाभाविक थियो। बोर्ड फर्स्ट हुने आकांक्षासहित मेहनत गरेका थिए। जसरी पनि बोर्ड फर्स्ट हुने मिसन। तर, उनी लामो समय निराश हुनु परेन। स्कुलका प्रिन्सिपलले राति ३ बजे फोन गरेर भने, ‘विशाल बाबु तिमी बोर्ड फर्स्ट भयौ।’विशाल कन्फ्युजनमै सीमित भए।
१५ मिनेटपछि फेरि अर्को फोन आयो। एसएलसी बोर्ड फर्स्ट भएको सूचना दिँदै गोरखापत्रले इन्टरभ्यू लियो। रातारात चर्चित भए उनी।यो २०५९ सालको कुरा हो। त्यतिबेला कम उमेरका विशालबाट उनी भर्खर बोर्ड फर्स्ट विशाल भएका थिए। १५ वर्षपछि उनको परिचय फेरिएको छ। विशाल मेडिकल अंकोलोजीमा पिएचडी गर्ने नेपालको पहिलो र एकमात्र डाक्टर भएका छन्। विश्वभर क्यान्सरएक्सपर्टको रुपमा चर्चित पनि। ३० वर्षकै उमेरमा क्यान्सर विज्ञको रुपमा उनको बेग्लै परिचय बनिसकेको छएसएलसी सकेर पढ्न काठमाडौं आएका विशालले प्लस टु’मा पनि ८९ प्रतिशत ल्याए। त्यतिखेर पनि नेपालभरमै दोस्रो हुन परेन भलै टपर घोषणा गरिन्न प्लस टु’मा। साइन्समा फिजिक्स् र बायोलोजी दुबै उनको रुचिको विषय। कुन पढ्ने सुरुमा त निर्णय गर्नसमेत सकिरहेका थिएनन्। छाने बायोलोजी।
प्लस टु पढ्दादेखि नै त्रिवि को एमबीबीएस इन्ट्रान्सको बारेमा सुनेका थिए। अत्यन्तै कडा प्रतिस्पर्धा भएकाले उनको इन्ट्रेस्ट त्यता गयो। ४२ जनाले पढ्न पाउने विषयको इन्ट्रान्समा दश हजार प्रतिस्पर्धी। प्लस टु सक्ने बित्तिकै इन्ट्रान्स दिए। नाम निस्कियो। पास हुनेको सूचीमा पनि उनको नाम पहिलो नम्बरमै थियो। जोखिम मोल्न मन पराउने उनलाई त्यही स्वाभावले बायोलोजीको फराकिलो संसारमा प्रवेश गरायो।एकपछि अर्को रेकर्ड बनाउँदै उनी महाराजगन्ज क्याम्पस प्रवेश गरे। एमबीबीएसमा पनि उनी गोल्ड मेडलिस्ट नै रहे। इन्टर्नसीप पनि शिक्षण अस्पतालबाट नै पूरा गरे।

च्यालेन्जिङ ह्याविटले क्यान्सर विज्ञ

अन्य रोगभन्दा क्यान्सर च्यालेन्जिङ रोग। क्यान्सरले मान्छे कि त मर्छ कि त यो निदान नै हुन्छ। नेपालमा क्यान्सरका एक्सपर्ट साह्रै कम। यो विषयमा पढाइ समेत नहुने। विशालको रुचिको विषय पनि क्यान्सर नै। पढ्नको लागि विदेश जानुको विकल्प थिएन।क्यान्सर अध्ययनका लागि विश्वमै जापान उत्कृष्ट देश मानिन्थ्यो। विशालले जापानमा मेडिकल अंकोलोजी पढ्ने छात्रवृत्ति पनि पाए।
पाँच वर्षपछि सन् २०१७ मा नेपाल फर्कदा विशाल विश्वभर क्यान्सर विज्ञको रुपमा परिचित भइसकेका छन्। विश्वका ठूला अस्पतालमा उनको डिमाण्ड थियो। नाम, दाम र कामको लागि नेपाल फर्किनुपर्ने आवश्यकता थिएन।औषधि उत्पादन गर्ने कम्पनीले नयाँ औषधि उत्पादन गर्दा विशालको सल्लाह लिन थालिसकेको थियो। उनकै अनुसन्धानलाई आधार मानेर औषधि उत्पादन हुनु सानो कुरा थिएन। उनकै अनुसन्धानको आधारमा बिरामीहरुले नयाँ-नयाँ पद्धतिबाट उपचार पाउन थाल्नुले पनि उनको डिमान्ड भ्यालु बुझाउँथ्यो।

सुरक्षित भविष्य छोडेर नेपाल किन आए त?

‘आफ्नै नेपाली दाजुभाइ देशमा उपचार नपाएर मरिरहेका छन्। म आफ्नै नेपाली दाजुभाइहरुको काम लाग्न चाहन्छु,’ सहज रुपमा जवाफ दिए, ‘जापानमा रहँदा पनि नेपालका बिरामीहरुलाई सेवा गरेको थिएँ। उद्देश्य ठूलो बोकेर अहिले नेपाल आएको छु। गर्नुपर्ने कुरा धेरै छन् हेरौँ के कति सम्भव हुन्छ।’उनी क्यान्सर रिसर्च, क्यान्सर एजुकेसन र प्यासेन्ट केयरमा उल्लेख्य परिवर्तन ल्याउन चाहन्छन्। सरकारले सकरात्मक भएर लगानी गरे सबै सम्भव भएको उनको बुझाइ छ। भन्छन्, ‘यस्ता काम सरकारी लगानीबाट गर्नुपर्छ। निजी क्षेत्रमा गरिब जनताको पहुँच हुन्न। त्यसैले शिक्षा र स्वास्थ्य जस्ता क्षेत्रमा सरकारले लगानी लगाउनै पर्छ।’उनको लक्ष्य पूरा गर्ने विषय सरकारसँग जोडिएको छ।

नेपालको ठेगानाले रिसर्च पेपर रिजेक्ट

विशाल जापानमा अध्ययनमा यसरी लागे कि विश्वप्रसिद्ध जर्नलमा अनुसन्धानमूलक पेपरहरु उत्तिकै छपाए। ५० भन्दा बढी रिसर्च पेपरहरु विश्व प्रसिद्ध जर्नलहरुमा प्रकाशित भइसकेका छन् उनका।अमेरिका, बेलायत, स्पेन, फ्रान्स लगायत देशमा कन्फ्रेन्सका लागि पुगिसकेका छन्। त्यहाँ उनले बोलेको र प्रस्तुत गरेको रिसर्च पेपरहरु सबैको चासोको विषय बन्यो। कन्फ्रेन्समा बोल्ने र रिसर्च पेपर प्रस्तुत गर्नेहरु मध्ये सबैभन्दा कान्छा हुन्थे उनी – अपत्यारिलो खालका। हरेक देशमा पुग्दा अंकोलोजिष्ट र रिसर्चरहरु उनलाई २ वटा प्रश्न गर्थे।

तिमी यो उमेरमै यस्तो पेपर लेख्ने?तिमी नेपालको?

यस्ता प्रश्न गर्नेहरुलाई थाहा थियो नेपालीको हैसियत। नेपालको ठेगाना राखेर विशालले रिसर्च पेपर प्रकाशित गर्न जर्नलमा पठाए। तर, नेपाल ठेगाना भएकै कारण त्यो पेपर रिभ्यूमै गएन। उनले फेरि त्यही रिसर्च जापानको ठेगानाबाट पठाए। लगत्तै प्रकाशित भयो।भन्छन्, ‘हामीले आफ्नो हैसियत नबनाएका कारण त्यो पेपर हेर्दै नहेरी रिजेक्ट भयो। हाम्रो हैसियतको कारण उनीहरुले त्यो हेर्न आवश्यक ठानेनन्।’

मेडिकल जर्नलको यात्रा

मेडिकल अंकोलोजीमा सर्जरी र रेडियोथेरापी बाहेकले गरिने सबै उपचार पर्छ। किमो थेरापी, टार्गेटेड थेरापी र इमिन्यो थेरापीमा डा. विशाल विज्ञ हुन्। प्यालेटिभ कियर अर्थात् क्यान्सरको अन्तिम अवस्थामा पुगेको व्यक्तिमा हुने शारीरिक पीडा कम गर्ने उपचार विधिमा पनि उनको दखल छ।
बेलायतबाट प्रकाशित हुने प्रसिद्ध ब्रिटिस मेडिकल जर्नल (बीएमजे) को सल्लाहकार सम्पादक छन् उनी। अमेरिकन सोसाइटी अफ क्लिनिकल अंकोलोजीको जर्नल अफ ग्लोबल अंकोलोजी पत्रिकाको एडिटोरियल फेलो छन्। क्यान्सर मेडिकल साइन्स् जर्नलको मेडिकल इडिटरको रुपमा पनि उनले काम गरिरहेका छन्। बेल्जियमको एन्टी क्यान्सर फण्डको मेडिकल कन्सलट्यान्ट छन् अहिले पनि।
यी लगायत १ दर्जनभन्दा बढी विश्व प्रसिद्ध जर्नलमा समीक्षकको रुपमा काम गरिरहेका छन्। आफ्नो रिसर्च पेपर त छँदैछन्।विशालले ग्लोबल अंकोलोजीमा रिसर्च गरेका छन्। उनको ‘फिल्ड अफ एक्सपर्टीज’ ‘लो एण्ड मिडिल इनकम कन्ट्री’मा क्यान्सरको अवस्था, अनुसन्धान र उपचार हो।अनुसन्धानको क्रममा गरिब मुलुकका लागि अहिलेसम्म क्यान्सर ‘पब्लिक हेल्थ इस्यु’ नभएको उनले अनुभव गरेका छन्। भन्छन्, ‘हाम्रो देशमा अझै पनि झाडा पखालाले मानिस मर्छन्। यस्तै रोग नियन्त्रण गर्न नसकेको अवस्थामा क्यान्सर त झनै बढ्ने भयो।’

धुमपानका कारण क्यान्सर हुने रिस्क धेरै भएको विशाल बताउँछन्। एक्टिभ र प्यासिभ स्मोकिङको कारण गरिब देशहरुमा युवाहरुलाई समेत क्यान्सरले छोएको उनको तर्क छ। त्यसैगरि मोटोपन र राज्यले क्यान्सरसँग जुध्ने तयारी नगरेका कारण पनि गरिब देशहरुमा क्यान्सर बढेको उनी सुनाउँछन्।नेपालजस्ता गरिब देशमा सबै ठूला रोगहरुको उपचार आफैले गर्नुपर्छ। तर, जापान जस्ता  विकसित देशहरुमा ३० प्रतिशत पटेकटबाट तिर्ने र ७० प्रतिशत सरकारले बेहोर्ने चलन छ। भन्छन्, ‘तीस प्रतिशत पनि मासिक ४० हजार बढी पर्न आयो भने त्यो सबै सरकारले बेहोर्छ।’

तर, नेपालमा त्यो अवस्था छैन्। बिरामीको उपचार गर्दा घरबारी जान्छ कि भनेर डराउनु पर्छ। उपचार गर्दा ४ महिना बाँचिएला तर त्यसले घरखेत नै बेच्नुपर्ने सोचेर बिरामीहरु रोग पालेर मर्न बाध्य छन्। भन्छन् ‘औषधि, उपचार पद्धति, पैसा र प्रविधिको बारेमा विकसित देशमा चिन्ता लिनुपर्दैन। चिन्ता यहीँकै हो।’नेपाल आएको २ महिनामै सरकारी अस्पताललाई हेर्ने नकरात्मक दृष्टिकोण बुझिसकेका छन् विशालले।

केही प्रसंग -‘म कहाँ आएका धेरै बिरामी तपाईँ अरु कुन अस्पतालमा काम गर्नुहुन्छ? हामी त्यहाँ आउँछौं भन्छन्। म एउटै मान्छे निजी अस्पतालमा जाँदा राम्रो हुने हो र? भन्दा, हैन यहाँभन्दा त्यता सबै कुरा राम्रो हुन्छ भन्छन्।’उनी अर्को प्रसंग सुनाउँछन्, ‘म कहाँ अस्ती एक ब्रेन ट्युमरका बिरामी आए। म न्युरोको एक्सपर्ट हैन्, मलाई यसको बारेमा ठ्याक्कै थाहा छैन् भनेँ। म वर्ल्डकै टप न्युरो एक्सपर्टलाई कन्सल्ट गरेर यसको बारेमा तपाईँलाई भन्छु भनेर सल्लाह दिए। ती बिरामीले मलाई विश्वास गरेनन्। अरुलाई सोधेर भन्छु भन्ने डाक्टरसँग के उपचार गर्नु भन्ने सोचेर फेरि आएनन्।’

क्यान्सर हिजो र आज

विशालका अनुसार क्यान्सरमा पहिलेभन्दा अहिले धेरै प्रगति भएको छ। डेथ पेनाल्टी मान्ने क्यान्सरलाई अहिले सामान्य रोगको रुपमा हेरिन्छ। ब्रेष्ट क्यान्सर (स्तन क्यान्सर) लगायतका क्यान्सरहरुको सर्भाइभल रेटमा सुधार भएको छ।रिनल सेल क्यान्सर (मिर्गौलाको क्यान्सर), पुरुषहरुमा देखिने टेष्टिकुलर क्यान्सर (अण्डकोषको क्यान्सर) आज भन्दा १० वर्ष अगाडि डेथ पेनाल्टी जस्तै थियो। तर, अहिले सुरुवातका यस्ता क्यान्सरले ९९ प्रतिशत मानिस मर्दैनन्। औषधि, उपचार पद्धति र प्रविधिमा पछिल्लो १० वर्षमा धेरै परिवर्तन आइसकेको छ।तर, गल व्लाडरको क्यान्सर फैलिएको छ भने अहिले पनि बिरामीहरु ६ महिना देखि १ वर्ष भन्दा बढी बाँच्दैनन्। पेन्क्रियाटिक क्यान्सरको अवस्था त्यस्तै छ।

डा. विशालका अनुसार जापानमा कतिपय क्यान्सरको उपचार पद्धति नै फरक छ। त्यो पद्धति विश्वकै राम्रो मानिन्छ। ‘पेटको क्यान्सरको उपचार गर्ने पद्धतिमा अमेरिकन पद्धति र जापानिज पद्धति भन्ने गरिएको छ। जापानिज उपचार पद्धति अमेरिकन पद्धतिभन्दा धेरै राम्रो मानिन्छ,’ भन्छन्, ‘एउटा बिरामीका लागि एउटा डाक्टरको टिम पूरा समय खर्चेर लाग्छन्। सानो-सानो कुराहरुमा गहन अध्ययन गरेर उपचार गर्छन।’

‘कसरी राम्रो मान्ने उपचार पद्धति?’

उपचार पद्धति छुट्याउन उपचारपछिको ‘क्यान्सर सर्भाइवल रेट’ को विश्लेषण गर्ने विशाल सुनाउँछन्। भन्छन्, ‘क्यान्सर लागेपछि ५ वर्षसम्म कति मान्छे बाँच्छन् भन्ने विश्लेषण हुन्छ। जापानमा अन्य देशभन्दा त्यो सर्भाइभल रेट अति उच्च छ।’उनी नेपालमा उपचार पद्धति, उपचार संस्कार र प्रविधि जिरो लेभलमा भएको तर्क गर्छन्। ‘न त सुरक्षा छ, न त राम्रो कमाई,’ भन्छन्, ‘विकशित देशमा यस्ता कुराहरुले तनाव हुन्न र धेरै साथीहरु उतै बसेका छन्। तर, सबै त्यसरी बस्यो भने हाम्रो देशको स्वास्थ्य जिरो लेभलमै हुन्छ।’
source:pahilopost

Posted in Information/Guideline, Many More, Motivational, Writing/Blogging

२० उपयोगी वेबसाइटहरु, जसका बारेमा तपाईलाई थाहा नहुन सक्छ ।

 

यहाँ मैले त्यस्तै २० वटा वेबसाइटको सूचि बनाएको छु जुन इन्टरनेटको महासागरमा कतै छोपिएका छन् । तपाईलाई तिनका बारेमा जानकारी नभएको हुन सक्छ तर ति असाध्यै उपयोगी छन् ।

GITABB

हेर्नुहोस् सूचि । र, मन परे सेयर गर्नुहोस् सोसल साइटमा है ।

१.गेट नोटिफाइ (Get Notify)

यो वेबसाइटले तपाईले पठाएको इमेल प्रापकले पढ्यो कि पढेन भनेर जानकारी दिन्छ । यसले प्रापकको आइपी ठेगाना, स्थान लगायत धेरै कुराको जानकारी दिन्छ ।

२. पिडिएफ स्केप (pdfescape)

यो वेबसाइटले पिडिएफ डकुमेन्टलाई अनलाइन एडिट गर्न सहयोग गर्छ । यसमा तपाईले १०० एमबि र १०० पेजसम्मको पिडिएफ एडिट गर्न सक्नुहुन्छ ।

३. वि ट्रान्सफर (wetransfer)

यसबाट तपाई निशुल्क २ जिबीसम्मका फाइलहरु पठाउँन सक्नुहुन्छ ।

४. पिक मङ्की (picmonkey)

यो अनलाइन फोटो एडिट गर्ने उत्कृष्ट वेबसाइट हो । तपाईले यसमा निशुल्क आफ्नो फोटोहरु चिटिक्क पार्न सक्नुहुन्छ ।

५. बग मि नट (bugmenot)

धेरै वेबसाइटहरुमा साइन अप गर्नु पर्ने दिक्दारी यसले अन्त्य गर्छ । यसमा धेरै वेबसाइटहरुको लगइन डिटेल पाइन्छ ।

६. जिरो डलर मुभीज् (zerodollarmovies)

युट्युबमा कतिपय च्यानलहरुले बेकारका लामा भिडियो राखेर फलानो फिल्म भन्दै झुक्याएका हुन्छन् । त्यस्तै टुक्राटुक्री फिल्मको बिगबिगी उस्तै । यसैले यो वेबसाइट फिल्म हेर्नेहरुका लागि निकै उपयोगी छ । यसले सित्तैमा हेर्न सकिने युट्युबका फिल्महरु एकै ठाउँमा उपलब्ध गराउँछ ।

यो साइटमा क्लिक गरेर फिल्महरु हेर्न सक्नुहुनेछ ।

७. स्नोप्स (snopes)

समाजमा र इन्टरनेटमा असंख्य अफवाह र हल्लाहरु चल्छन् । यस्ता हल्ला र अफवाहहरुको वास्तविकता थाहा पाउँन यो वेबसाइट अत्यन्तै उपयोगी छ । यसले वैज्ञानिक कारण सहित तिनको सत्यताको जानकारी दिन्छ ।

८. मेमराइज (Memrise)

भाषा तथा अन्य केहि कुरा सिक्न चाहनुहुन्छ भने तपाईले सित्तैमा यो वेबसाइटबाट सिक्न चाहनु हुन्छ । साना साना कुराहरुको संयोजनले सिकाउँन सक्नु यो वेबसाइटको विशेषता हो ।

९. इन्स्ट्रक्टेबल्स (instructables)

घरायासी सजावटका कुरा हुन् या पाकशिक्षा, घरका सामानहरुको पुन: प्रयोग होस् कि ससाना कुराको निर्माण, यो बेवसाइटले तपाईलाई राम्रो जानकारी दिन्छ ।

१०. सिंक डट इन (sync.in)

एउटै डकुमेन्ट धेरै जनाले एडिट गर्नु पर्ने भएमा यो वेबसाइट उपयोगी हुन्छ । यसमा एउटै समयमा भिन्न भिन्न प्रयोगकर्ताले एउटै डकुमेन्ट एडिट गर्न सकिन्छ ।

११. गिक्रोन (geacron)

यसलाई तपाई समय यात्रा या टाइम ट्राभल भन्न सक्नु हुनेछ । आजभन्दा ५ हजार बर्ष अगाडी देखि अहिले सम्म संसारको राजनीतिक नक्सामा भएको परिवर्तन यसमा देख्न सक्नुहुनेछ । पुर्णरुपमा भर पर्न नसके पनि धेरै निकट जानकारी भने यसले दिन्छ ।

१२. प्रिन्ट ह्वाट यु लाइक (printwhatyoulike)

यसले कुनै पनि बेवसाइट तथा पेजहरुलाई विज्ञापन तथा अनावश्यक सामग्री हटाएर प्रिन्ट गर्न तयार पार्छ । यसले प्रिन्ट गरिएको सामग्री पढ्न लायक मात्र बनाउँने मात्र होइन, मसि र कागजको बचत पनि गर्छ ।

१३. ओल्ड भर्सन (oldversion)

कुनै पनि एप तथा सफ्टवेयरहरुको पुरानो भर्सन चाहनेका लागि एकदमै उपयोगी वेबसाइट हो यो ।

१४. र्यान्डम युजफुल वेबसाइट्स (randomusefulwebsites)

उपयोगी जानकारी लिदै समय बिताउँन एकदमै उपयोगी वेबसाइट हो यो । यसले तपाईलाई एकै ठाउँबाट भिन्न भिन्न उपयोगी वेबसाइटमा लैजान्छ । हरेक पटक क्लिक गर्दा तपाईले फरक वेबसाइट भेट्नु हुनेछ ।

१५. डेभिड (devid)

लगभग सबै जसो मेसिनका लागि चाहिने ड्राइभर सफ्टवेयरहरु यसमा पाइन्छ । अझ यो वेबसाइटले तपाईको कम्प्युटरमा आवश्यक ड्राइभरहरु डाउनलोड गर्न र इन्स्टल गर्न निर्देशन दिन्छ । तपाईको कम्प्युटरमा कुनै आवश्यक ड्राइभर चाहिएको वा नचाहिएको खोजी गर्न यो वेबसाइट उपयोगी छ ।

१६. टाइमल्याप्स (timelapse)

बितेका ३० बर्षमा संसार कसरी परिवर्तन भयो भन्ने जानकारी यो बेवसाइटले दिन्छ । कुनै स्थान रोज्नुहोस् र त्यो स्थानमा ३० बर्षमा के के परिवर्तन भयो भन्ने थाहा पाउँनुहोस् । यसले ३० बर्षको सेटेलाइट तस्विरलाई एक मिनेट भित्र देखाउँछ ।

१७. नेपाली टेक ब्लग (NepaliTechBlog)

नेपालीमा प्रबिधीको बारेमा जानकारी पाइने यो वेबसाइट अंग्रेजी जान्दै नजान्नेका लागि पनि उपयोगी छ । तपाईले यसमा प्रबिधिसँग सम्बन्धित लेख तथा जानकारी पाउँनु हुनेछ भने आफ्ना जिज्ञासाहरु पठाउँन पनि सक्नु हुनेछ । त्यस्तै अनलाइन सेवा चाहिएमा पनि सम्पर्क गर्न सक्नुहुनेछ ।

१८. पिटेबल (ptable)

हाइड्रोजन, हिलियम, लिथियम, बेरिलियम भन्दै कतिवटा तत्वहरुका नाम भन्न सक्नु हुन्छ ? तिनका बारेमा कति जानकारी छ ? जान्न मन हुनेहरुका लागि भने यो वेबसाइट एकदमै उपयोगी छ । यसले विकिपेडिया लगायतका जानकारीहरु एकत्रित गरेर तपाई देखाइदिन्छ ।

१९. जस्ट डिलिट डट मि (justdelete)

कतिपय वेबसाइटहरुमा कुनै उपयोगिताका लागि साइन अप गरिन्छ र पछि बिर्सिइन्छ । तर त्यसले तपाईको इमेल तथा जानकारीको दुरुपयोग गरिरहेको हुन् सक्छ । यसैले यो वेबसाइट त्यस्ता साइटहरुबाट आफ्नो प्रोफाइल हटाउँन एकदमै उपयोगी छ ।

२०. माइ फ्याक्स (myfax)

सित्तैमा फ्याक्स पठाउँन वा प्राप्त गर्नका लागि अत्यन्तै उपयोगी वेबसाइट हो यो ।

यो जानकारी कस्तो लाग्यो तपाईलाई ? यसमध्ये कति तपाईले सुन्नु भएको थियो ? कुन तपाईको लागि उपयोगी हुने भयो ? कृपया कमेन्टमा लेख्नुहोला । यो जानकारी राम्रो लाग्यो भने सेयर गर्न नबिर्सिनुहोला ।

Source: NepaliTechBlog


ताजा अपडेटका लागि फेसबुकटुइटरमा जोडिनुहोस

contact for perofessional web development
Visit for more
GITABB

Posted in Inspiration, Many More, Motivational

यी हुन् सफल जीवनका १६ सूत्र

success1

१. जीवन
जब तिमी पैदा भएका थियौ तिमी रोएका थियौ जबकी दुनियाले उत्सव मनाएका थिए, अब आफ्नो जीवन यस्तो बनाउ कि तिम्रो मृत्युमा दुनिया रोउन र तिमिले उत्सव मनाउ ।
👇

२. हार नमान्नु

बिच बाटो बाट फर्किएर कुनै फाइदा हुदैन किनकी फर्किदा पनि तपाइलाई त्यति नै दुरी पार गर्नुपर्छ जति त्यहाँ पुग्नलाई लाग्छ ।
👇

contact for perofessional web development

३. सफलता–असफलता

सफलताले हाम्रो परिचय दुनियासित गराउँछ र असफलताले हामीलाई दुनियाको परिचय गराउँछ ।
👇
४. कठिनाइहरु

जबसम्म तपाइले आफ्नो समस्या एवं कठिनाइहरुको कारण अरुलाई कस्नुहुन्छ तबसम्म तपाईं आफ्नो समस्याहरु र कठिनाइहरुलाई मेटाउन सक्नुहुन्न ।
👇
५. आत्मविश्वास

यदि कुनै चिजलाई दिलसित चाहनुहुन्छ भने पुरै विश्वले तपाइलाई त्यो सित मिलाउन थाल्छ ।
👇
६. असम्भव

यो दुनियामा असम्भव केही पनि छैन हामीले त्यो सब गर्न सक्छौ जुन हामी सोच्दछौं र हामी त्यो सबै सोच्न सक्छौ जुन आजसम्म हामीले सोचेनौं ।
👇
७. गल्तिहरु

यदि तपाईं समय मै आफ्नो गल्ती स्वीकार गर्नुहुन्न भने तब तपाइले एउटा अर्को फेरि गल्ती गर्न पुग्नुहुन्छ , आफ्नो गल्तिबाट तबमात्र सिक्न सक्नुहुन्छ जब तपाईं आफ्नो गल्ती स्वीकार्नु हुन्छ ।
👇
८. शक्ति

ब्रहमाण्डको सारा शक्तिहरु पहिले देखि नै हाम्रो हो, फेरि पनि हामी आफ्नो आँखा मा हात राख्छौ र फेरि रुने गर्छौ यो सोचेर कि कति अन्धकार छ ।
👇
९. मेहनत

हामी चाहयौ भने आफ्नो आतमविश्वास र मेहनतको बलमा आफ्नो भाग्य आफै लेख्न सक्छौं, यदि हामीलाई लेख्न आउँदैन भने परीस्थितिले आफ्नो भाग्य लेखिदिन्छ ।
👇
१०. महानता

महानता कहिक्यै नखस्नुमा होइन बल्की हरेक पटक खसेर उठ्नुमा हुन्छ ।
👇
११. समय

तपाईंले यो भन्न सक्नुहुन्न कि तपार्इंसित समय छैन किनकी तपार्इंसित एक दिनमा त्यति नै समय छ जति समय महान एवं सफल मान्छेहरुसित छ ।
👇
१२. सोच

वर्षातको समयमा सारा पंछीहरुले आश्रयको खोज गर्दछ तर चील बादलहरुको माथी उडेर वर्षातलाई नै Avoid गरिदिन्छ , समस्याहरु Common हुन्छ तर तपार्इंको सोचले यसमा Difference पैदा गर्दछ ।
👇
१३. सपना

सपना त्यो होइन जुन हामी निद्रामा देख्छौ सपना त्यो हो जसले हामीलाई निद्रा आउन दिँदैन ।
👇
१४. विश्वास
विश्वास त्यो शक्ति हो जसबाट निष्पट अँध्यारो दुनिया मा प्रकाश ल्याउन सकिन्छ, विश्वासले ढुङ्गालाई भगवान बनाइदिन सक्छ र अविश्वासले भगवानले बनाएको मान्छेलाई पनि ढुङ्गाको दिल बनाइदिन सक्छ ।
👇
१५. सफलता

टाढादेखि हामीलाई सबै बाटो बन्द देखिन्छ किनकी सफलताको बाटो हाम्रो लागि तबमात्र खुल्दछ जब हामी त्यसको बिल्कुल नजिक पुग्छौं ।
👇
१६. प्रसन्नता

यो कुनै पहिले देखि नै निर्मित चिज होइन यो तपार्इंको कर्मबाट आउँछ । -साभार


ताजा अपडेटका लागि फेसबुकटुइटरमा जोडिनुहोस

contact for perofessional web development
Visit for more
GITABB

Posted in Many More, Motivational, Religion

भगवान श्रीकृष्णको १० प्रेरक बचनः कसरी रहने सुखी र सफल ?

नीतिज्ञ, शक्तिमान, वौद्धिक, तार्किक क्षमताका भगवान श्रीकृष्णलाई उत्तिकै रसिक एवं रोमान्टिक पात्रको रुपमा पनि चित्रित गरिन्छ । समग्रमा उनी यस्तो आदर्श हुन्, जसममा जीवनको मुलभूत सार समेटिएको छ ।

भगवान श्रीकृष्णलाई प्रेरक पनि मानिन्छ । उनमा अरुलाई प्रेरित, प्रोत्साहित गर्न सक्ने अलौकिक क्षमता थियो । यदि वास्तवमै जीवनलाई सफल, सुखी र खुसी बनाउन चाहने हो भने, भगवान श्रीकृष्णको यी बिचार मननयोग्य हुनसक्छ ।shree-krishna-wallpaper_138536341830

१. जब बिरोधीको पल्ला भारी हुन्छ, तब विजय प्राप्त गर्नका लागि कुटनीतिको बाटो अपनाउनुपर्छ ।

२. मित्रतामा कहिल्यै गरिब र धनीको भेद नहेरौ । बरु, इमान्दारी र सत्यताको आडमा मित्रता निर्वाह गरौ ।

३. अनुशासित जीवन जिउनु, व्यर्थ चिन्ता नगर्नु र भविष्यको साटो बर्तमान ध्यान केन्दि्रत गर्न सिकौ ।

४. समस्यामा वा असफलतामा हिम्मत हार्न हुन्न, समस्यालाई जुधेर सामना गरौ ।

५. मानिस दुरदर्शी हुनका साथसाथै हरेक परिस्थितीको आंकलन गर्ने क्षमता हुनुपर्छ ।

६. कसैको बिचारको बन्धनमा बाँधिनु हुन्न, बरु तपाई स्वंम बिचार (सिद्धान्त) विकसित गर्नुहोस् ।

७. कुनैपनि काम वा प्रतियोगिता अघि त्यसको रणनीति बनाउनु आवश्यक हुन्छ ।

८. गुरुबाट भन्दा आफ्नो अनुभवबाट बढी ज्ञान आर्जन हुन्छ । गल्ती र असफलताले तपाईलाई धेरै कुरा सिकाइरहेको हुन्छ ।

९. मित्रता त्यही दिगो र रसिलो हुन्छ, जो कठिन परिस्थितीमा पनि तपाईको साथ छाड्दैन । मित्रतामा सर्तको कुनै स्थान हुँदैन ।

१०. राम्रो काम गर्नुहोस् । अनावश्यक काममा आफ्नो समय नष्ट नगरौ । र, विना कारण अरुसँग डराउनु आवश्यक छैन ।

२०७४ साउन ३१ गते प्रकाशित


ताजा अपडेटका लागि फेसबुकटुइटरमा जोडिनुहोस

contact for perofessional web development
Visit for more
GITABB

Posted in टिप्सहरु, Inspiration, Motivational

स्मरणशक्ति तेज बनाउन यस्तो तरिका अपनाउनुस्

कहिलेकाहीँ आफ्नै सवारीसाधनको नम्बर पनि याद हुँदैन । त्यस्तै, साथीभाइका मोबाइल नम्बर पनि फोनमा सेभ नगरी याद आउँदै आउँदैन । अझ लामो नम्बरको क्रम देख्दा त याद गर्न असम्भवझैँ लाग्छ । यसरी अंक सम्झन गाह्रो हुने समस्या धेरैलाई हुन्छ । तर, केही सजिलो उपाय अपनाएर धेरै नम्बर पनि लामो समयसम्म सम्झन सकिन्छ । नम्बर सम्झने तरिका सिक्नुअघि सानो प्रयोग गर्न सकिन्छ । यी अंकलाई जति सक्दो छिटो क्रमबद्ध रूपमा याद गर्ने प्रयास गर्नुस् ।

४.३२८१५२८०१००१३८४३०
गर्नु भयो ? कतिवटाजति याद भयो ? याद गर्न पक्कै गाह्रो भयो ? के याद भएका नम्बरहरू क्रमबद्ध रूपमा छन् ? आउनुहोस् सिकौँ, यसलाई याद गर्ने सजिलो तरिका :

 

अर्पण शर्मा, तेज स्मरणशक्तिमा विश्व कीर्तिमानी

 

अंक शब्दजस्तो हुँदैन । किनकि शब्दको चित्र बनाउन सजिलो हुन्छ, तर अंक वा नम्बरको चित्र बनाउन कठिन हुन्छ । अब तपाईंहरू जे सिक्दै हुनुहुन्छ, यो सबैभन्दा सजिलो विधि हो । त्यसो त विभिन्न अंक तथा मोबाइल नम्बरहरू स्मरण गर्ने अरू आधुनिक तरिकाहरू हुन्छन् । तर, आज सुरुवाती विधितिर जाऊँ ।

पहिला भनेजस्तै तपाईंको दिमागले शब्द, नम्बर बुझ्दैन, चित्र बुझ्छ । त्यही भएर त हामीलाई मान्छेको अनुहार याद आउँछ, तर नाम बिर्सिन्छौँ । किनकि, अनुहार भनेको चित्र हो, दिमागले बुझ्छ । तर, नाम भनेको शब्द भयो, दिमागले बुझ्दैन । त्यही भएर याद नै आउँदैन । तसर्थ, हाम्रो दिमागको बेसिक फम्र्याट भनेको चित्र हो, शब्द वा नम्बर होइन । त्यसैले अब हामीमाथि उल्लेख गरिएको नम्बरहरूलाई चित्रमा परिणत गर्नेछौँ, त्यसपछि हामीलाई जस्ताको त्यस्तै त्यही क्रममा याद आउनेछ ।

अब हामी यी अंकहरूलाई चित्रमा ढाल्दै शरीरको अंगहरूमा क्रमैसँग भिज्योलाइजेसन गर्दै जान्छौँ । स्मरण रहोस्, कुनै पनि कुरा बुझ्न वा याद गर्न हामीले त्यो नबुझेको कुरालाई बुझेको कुरासँग जोड्नुपर्छ । अथवा, भनौँ नचिनेका कुरालाई चिनेका कुरासँग मिलाउँदा सहजै चिनिन्छ । शरीरका अंगहरू तपाईं चिन्नुहुन्छ, कुन अंग कहाँ छ ? तपाईं आँखा बन्द गरेर भन्न सक्नुहुन्छ । त्यसैले यी हरेक अंकलाई अब शरीरका अंगहरूसँग कहानी बनाउँदै जानुपर्ने हुन्छ । याद राख्नुस्, कहानी बनाउँदा जति रोचक र हाँसउठ्दो हुन्छ त्यति नै सम्झन सजिलो हुन्छ । सामान्य कहानी बनाउँदा दिमागले छिटै भुल्न सक्छ । अनि अर्को कुरा सबै नम्बरलाई एकैपल्टमा याद गर्ने प्रयास नगर्नुस् । यी नम्बरलाई विभाजन गरेर टुक्रा–टुक्रा पार्नुपर्छ । यसो गर्दा दिमागलाई बोझ हुँदैन र सजिलै स्मरण रहन्छ । यो प्रक्रियालाई वैज्ञानिक भाषामा चुन्किङ भनिन्छ ।

अंक सम्झन पहिला टाउको सम्झौँ । तपाईं यो कल्पना गर्नुस् कि तपाईंको टाउकोमा एउटा कार गुडिरहेको छ । तपाई त्यो कारको सिसामा डटपेनले कोर्दै हुनुहुन्छ । स्मरण रहोस्, सोच्ने होइन, कल्पना गर्ने । चित्र बनाउँदा मात्रै याद रहन्छ, नत्र अरूजस्तै भुलिन्छ । अब ती अंकहरूको क्रमको सुरुको नम्बर हेर्नुस् त, चार छ । चारको कुनै निश्चित चित्र हुँदैन । यसलाई चित्र बनाउन हामीले अहिलेका लागि कार भनेर कल्पना गर्छौं । किनकि, चार र कार रेमिङ हुन्छ, जसले गर्दा याद रहन्छ । त्यसपछि पोइन्ट वा डट छ । त्यसलाई हामी डटपेन भनेर कल्पना गर्छौं ।

अब घाँटीतिर जाऔँ । घाँटीमा कंकालको दाँतले (३२) टोक्छ र एक्कासि (८१) टोक्छ, तपाईंले थाहै नपाई । कल्पना गर्नुस्, यसलाई जति सक्दो रोचक बनाउनुहोस् । यो कल्पनामा तपाईंको सबै इन्द्रियको प्रयोग गर्नुहोस् । दाँतबाट ३२ नम्बर याद आउँछ र एक्कासि टोकेको कल्पना गरेको कारणले ८१ नम्बर याद आउँछ । अब हाततिर जाऊँ । तपाईंको हात एउटा बाहुन (५२) ले समातेर रस्सीले (असी, ८०) बाँधिदिन्छ । जुन नम्बरको सजिलै कुनै चित्र आउँदैन । त्यसलाई ट्रिक प्रयोग गरेर अरू कुनै वस्तुसँग गाँस्नुपर्ने हुन्छ, रस्सीबाट अस्सी याद गरेजस्तो । अब जाऊँ छातीतिर । यहाँ तपाईंले १०० र १३ नम्बरको कहानी बनाउनु छ । यसो गर्नुहोस्, १०० का लागि एउटा १०० को रिचार्ज कार्ड कल्पना गर्नुहोस्, अनि १३ का लागि तीर । तपाईं आफ्नो छातीमा १०० को रिचार्ज कार्ड स्क्र्याच गर्न खोज्दै हुनुहुन्छ । नभएपछि तपाईं त्यो कार्डलाई तीरले स्क्र्याच गर्नुहुन्छ ।

अब ८४ र ३० लाई तपाईंको पेटमा भिज्योलाइजेसन गर्नुहोस् । एउटा चौरासी गरेको वा चौरासी उमेर भएको बूढो मान्छे तपाईंको पेटमा छ, बच्चा होइन, बूढो मान्छे छ । अनि त्यो बूढो मान्छे तपाईंको पेटभित्रै तास (तीस, ३०) खेल्दै छ । हाँस उठ्यो ? त्यसो भए याद भयो । तपाईंलाई फिल्मका हाँसउठ्दा सिनहरू ज्यादा याद हुन्छन् नि है । त्यही सिद्धान्त लागू हुन्छ यहाँ पनि । अब ती अंकलाई हेर्दै फेरि एकपल्ट त्यो कहानीलाई स्मरण गर्नुहोस् । भयो ? ल अब भन्नुहोस् त टाउकोमा के छ ? कार छ, जसमा तपाईं डटपेनले कोर्दै हुनुहुन्छ हैन त ? कारबाट चार याद आउँछ, अनि डटपेनबाट पोइन्ट वा डट (.) । त्यसैगरी घाँटी, हात, छाती र पेटमा के–के छ भन्दै जानुहोस् । जस्ताको तस्तै याद आउँछ ।

  • नयाँपत्रीकाबाट
Posted in टिप्सहरु, Many More, Motivational

‘टपर’ सहसचिव भन्छन्: यसरी हुन सकिन्छ लोकसेवामा सफल

शाखा अधिकृतबाट निजामती सेवामा प्रवेश गरेका ताराप्रसाद अधिकारी मेधावी र अब्बल प्रशासकका रूपमा चिनिन्छन् । शिक्षण पेसा छाडेर उनी निजामती सेवामा फड्किएका थिए । लोकसेवा आयोगले गत वर्ष लिएको प्रशासनतर्फको सहसचिव पदमा अधिकारी सर्वोत्कृष्ट भए । त्यसो त ०६७ को उपसचिव तहको परीक्षामा पनि उनी नै ‘टपर’ थिए । सहसचिव हुनासाथ कास्कीमा प्रमुख जिल्ला अधिकारीको जिम्मा सम्हाल्ने अवसर पाएका अधिकारीसँग निजामतीमा आफ्नो संघर्ष र सेवा अनुभव मात्रै होइन, लोकसेवाका सफललताका सूत्र पनि छन् । नयाँ पत्रिकाका सागर पण्डितसँग उनले सुनाएका छन् :

निजामतीमा पहिलो पाइला
०६२ पुस १९ मा शाखा अधिकृतबाट निजामती सेवामा प्रवेश गरेँ । त्यसअघि विद्यालयमा गणित र विज्ञान विषयको शिक्षक थिएँ । बेतनसहितको सार्वजनिक सेवा गर्न पाइने विश्वासले नै यतातिर फड्को मार्ने जाँगर चल्यो । जीवन निर्वाहका लागि यो ठूलो अवसर पनि हो । राष्ट्र र जनताको सेवा गर्ने अवसर मिल्छ भनेर पनि यो क्षेत्र रोजेँ ।

स्कुलदेखिको ज्ञान उपयोगी
पोखरास्थित विन्ध्यवासिनी मावि वरपाटनबाट स्कुलको पढाइ सकेको थिएँ । स्कुल पढ्दाताका अतिरिक्त क्रियाकलापमा भाग लिन्थेँ । हाजिरी जवाफमा सबैभन्दा बढी रुचि थियो । भाग लिएपछि प्रायः दोस्रो हुनुपरेन । त्यतिवेलै सामान्य ज्ञान, राष्ट्रिय-अन्तर्राष्ट्रिय ज्ञानहरू पढ्ने बानी बसेको थियो । तर, लोकसेवा पास गरेर सरकारी सेवामा लाग्ने सोच भने त्यतिवेला थिएन । स्कुलको पढाइ सकेपछि ज्ञान विस्तारको आकांक्षा झन् फैलिँदै गयो । क्याम्पसको पढाइ सकेर प्राध्यापक बन्ने सपना थियो । तर, बिस्तारै फरक रंग चढ्न थाल्यो । आफूमा उपलब्ध ज्ञान उपयोग गर्ने स्थानका रूपमा निजामती सेवा रोज्न पुगेँ । ज्ञानका पुस्तक पढ्ने बानीले पनि निजामती क्षेत्र मेरा लागिण् सहज बन्यो । यो सेवामा नआएको भए प्राध्यापक नै बन्थे हुँला ।

पहिलोपटकमै निस्कियो नाम
कास्कीमा लोकसेवाप्रति खासै आकर्षण थिएन । तर, बिस्तारै चासो बढ्ने क्रम थियो । यही मेसोमा मलाई पनि यतैतिरको रंग चढ्यो । शाखा अधिकृतको परीक्षा दिएँ । पहिलोपटकमै नाम निस्कियो । यसको पाँच वर्षपछि उपसचिवमा परीक्षा दिएँ, एक नम्बरमै नाम निस्कियो । गत वर्षको प्रशासनतर्फको सहसचिव पदमा पनि सर्वोत्कृष्ट नतिजा मिल्यो ।

निजामती प्रशासनमा अनुभव
हाम्रो प्रशासन संयन्त्र योग्यता प्रणालीमा निष्पक्ष छ । तर, छानिएपछि पदस्थापन, सरुवा तथा कार्यशैली सोचेजस्तो सकारात्मक छैन । हाम्रोजस्तै आर्थिक अवस्था भएका अन्य मुलुकमा निजामती कर्मचारीका लागि सेवा सुविधा हामीकहाँ भन्दा अत्यधिक धेरै छ । यो अवस्थामा जनताको सेवामा कर्मचारी खट्नुपरिरहेको छ । तर, सेवा सन्तोषजनक भएन भन्ने जनताको गुनासो उत्तिकै छ ।

कर्मचारीतन्त्र एउटा काँचो माटोजस्तै हो । राजनीतिले जस्तो बनाउन चाहन्छ, यो त्यस्तै बन्छ । काम नलाग्ने, जुम्सो, अल्छी, प्रक्रियामुखीजस्ता आरोप हामीमाथि छ । तर, समग्रमा कर्मचारीतन्त्र खराब भन्न मिल्दैन । राजनीतिक नेतृत्व सच्चिएर कर्मचारीतन्त्र पनि सच्याउनुपर्छ । संघीयता कार्यान्वयनको यो संक्रमणकालीन अवस्थामा प्रशासन संयन्त्रलाई जनमुखी बनाउन राजनीतिक नेतृत्वलाई ठूलो अवसर छ ।

मैले बुझेको निजामती सेवा योग्य र सक्षम छ । योग्यता र सक्षमताकै आधारमा व्यक्तिहरूको छनोट हुन्छ । परीक्षा पनि प्रतिस्पर्धात्मक प्रणालीबाटै सञ्चालन हुने गर्छ । तर, सेवाप्रवाह गर्ने क्रममा भने योग्यता प्रणालीले काम गरेको खासै देखिँदैन । तर, राम्रा प्रशासक छँदै छैनन् भनेको होइन । लोकतान्त्रिक पद्धति संस्थागत गर्न कर्मचारीले महत्वपूर्ण भूमिका खेलिरहेका छन् । सबैलाई सोलोडोलो रूपमा एकै डालोमा राखेर हेर्न मिल्दैन । राजनीतिक अस्थिरता र समाजमा धनलाई सर्वेसर्वा मान्ने संस्कृतिका कारण पनि समस्या निम्तिने गरेको छ ।

केही कर्मचारीले गलत खालका राजनीतिक नेतृत्वसँग मिलेमतो गरेर तथा व्यापारीसँग साँठगाँठ गरेर आफ्नो आचरण र नैतिकताको सीमा नाघेका छन् । तर, यस्ता कर्मचारीको संख्या निकै कम छ भन्ने मेरो बुझाइ हो । यस्ता कर्मचारीका कारण सिंगो निजामती प्रशासन नै खराब र नैतिकहीन छ भन्न हुँदैन ।

सेवाग्राहीको चाप हुने स्थानमा राम्रा र नैतिकवान् कर्मचारी खटाउन सके बेग्लै प्रतिफल आउँछ । तर, विगत केही वर्षदेखि यस्ता ठाउँमा राजनीतिक नेतृत्वसँग अवाञ्छित गठबन्धन गर्ने कर्मचारीलाई पदस्थापन गराउने होडबाजी चलेको छ । यसकारण प्रशासन खराब भयो भन्ने आरोप छ । अब प्रशासनमा आध्यात्मिकता जरुरी छ । हामीले पूर्वीय दर्शन बिर्सिंदै जान थालेका छौँ । मन र भावना नहुँदासम्म विवेकशीलताले मात्रै सार्वजनिक प्रशासनलाई उत्कृष्ट बनाउन असम्भव छ । प्रशासन चलाउन ‘इमोसनल इन्टिलिजेन्स’, आध्यात्मिकता र ‘इन्टिग्रेटी’ आवश्यक पर्छ ।

 

मेरो सफलताको रहस्य
कुनै पनि व्यक्ति निजामती सेवामा प्रतिस्पर्धाको तयारी गर्दा ‘म शासक बन्न होइन, जनताको सेवक बन्न खोज्दै छु’ भन्ने विचार पुर्याउनुपर्छ । यो सेवा अवधिका लागि पनि निकै उपलब्धिमूलक हुन्छ । मैले यसरी नै तयारी गरेको थिएँ । लाग्छ, यसकारण पनि उपसचिव र सहसचिवमा सहजै नाम निकाल्न सकेँ । कुनै पनि विषयको ‘थेसिस’, ‘एन्टीथेसिस’ र ‘सिन्थेसिस’ हुन्छ । परीक्षा दिनुअघि यो कुरामा विशेष ध्यान पुर्याउनुपर्छ । अध्ययन गर्दा बहुआयमिक दृष्टिकोण हुनुपर्छ । सार्वजनिक प्रशासन र अन्तर्राष्ट्रिय अवधारणालाई अध्ययन गर्नुपर्छ । सकेसम्म ‘ओरिजनल टेक्स्ट’मा आधारित भएर तयारी गर्नुपर्छ । संग्रह गरिएको, उद्धरण गरिएकोभन्दा पनि ‘ओरिजनल टेक्स्ट’मा नै बढी ध्यान दिनुपर्छ । विषयवस्तुलाई गहिरोसँग बुझ्ने प्रयास गर्नुपर्छ । कार्यालयको कामलाई मन, वचन र कर्मले पूरा गर्दै जाने हो भने पनि परीक्षालाई सहयोग पुर्याउँछ ।

मैले कार्यालयमा खासै बिदा लिइनँ । कार्यालयको काम गर्दै परीक्षाको तयारी गर्दा झनै सहयोग पुग्छजस्तो लाग्छ । कार्यालयको कामले व्यावहारिक बनाउँछ । लोकसेवाको परीक्षामा सैद्धान्तिक विषयसँगसँगै व्यावहारिक ज्ञान पनि आवश्यक पर्छ । सिद्धान्त, व्यवहार, दर्शन र सार्वजनिक सेवाको भावनाको संयोजन परीक्षाका लागि चाहिन्छ । निजामती सेवामा प्रवेश गर्न चाहनेले जनताले भोगिरहेका समस्या, सार्वजनिक प्रशासनका जल्दाबल्दा सवाल, अन्तर्राष्ट्रिय जगत्का समसामयिक प्रशासनिक अवधारणाको विषयमा पनि अपडेट भइरहनुपर्छ । सबैभन्दा मुख्य कुरा निरन्तर अध्ययन गर्नुपर्छ भन्ने मेरो अनुभव हो ।

पढाइको सही व्यवस्थापन
लोकसेवामा सफलताका लागि हरेक दिन न्यूनतम तीन घण्टा पढ्नुपर्छ । सुरुदेखि नै पढ्नुपर्छ । परीक्षा नजिकिएपछि मात्रै घोटिएर हुँदैन । अध्ययन र ज्ञानका लागि मनमा राम्रो वातावरण बनाउन सक्नुपर्छ । मनमा प्रतिबद्धता हुनुपर्छ । ज्ञान विस्तारको उद्देश्य हुनुपर्छ । ज्ञानको विस्तार गर्ने लक्ष्य राख्नेबित्तिकै सफलता हासिल गर्न सकिन्छ ।

सफलताका लागि कुनै छुट्टै नियम छैन । प्रत्येक व्यक्तिको आफ्नो मौलिक र विशिष्ट क्षमता हुन्छ । विशिष्ट क्षमतालाई निर्धारित समयभित्र ‘म्याक्सिमाइज’ गर्नुपर्छ । लोकसेवाका माथिल्ला तहमा नाम निकाल्न नेपालको संविधान, निजामती सेवा ऐन नियम, सुशासन व्यवस्थापन तथा सञ्चालनसम्बन्धी ऐन नियम, सार्वजनिक खरिद ऐन, बजेट, नेपाल सरकारको नीति तथा कार्यक्रम, आवद्यिक योजना, विभिन्न मन्त्रालयले प्रकाशन गरेका नीति, प्रतिवेदन, मन्त्रिपरिषद्का महत्वपूर्ण निर्णय, व्यवस्थापिका संसद्मा उठेका महत्वपूर्ण सवाल, विभिन्न पत्रपत्रिकामा सञ्चारकर्मीले उठान गरेका गम्भीर विषय, सार्वजनिक सेवाका दिग्गजका अन्तर्वार्ता र लेख नियमित रूपमा पढ्ने र संग्रह गरेर राख्ने गर्नुपर्छ । लोकसेवा आयोगले निर्धारण गरेका पाठ्यक्रममा आधारित भई ‘ओरिजनल टेक्स्ट’ अध्ययन गर्नुपर्छ ।

विषयवस्तुको वास्तविकताभित्र छिरेर पढ्नुपर्छ । विभिन्न जर्नल अध्ययनका लागि गुगलको अधिकतम प्रयोग गर्न सकिन्छ । अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाहरू जस्तो युएन, विश्व बैंक, एसियाली विकास बैंकजस्ता संघसंस्थाका रिपोर्ट तथा प्रशासन सुधार आयोगका प्रतिवेदनको गहन अध्ययन गर्नुपर्छ । मन्त्रिपरिषद्बाट पारित भएका तत्काल सुधारका कार्ययोजना अध्ययनले पनि लोकसेवाका प्रतिस्पर्धीलाई धेरै सहयोग पु¥याउँछ । प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्ले हालै प्रकाशनमा ल्याएको संघ, प्रदेश र स्थानीय तहको कार्यको बृहत् विवरण समेटिएको विस्तृतीकरण रिपोर्टको अध्ययन सहयोगी हुन्छ । पूर्वीय दर्शनका भगवत्गीता, बुद्धको अष्टांगिक मार्गको अध्ययन, स्वामी विवेकानन्दको जीवनी, महात्मा गान्धी, नेल्सन मन्डेलाको अटोबायोग्राफी अध्ययन गर्नुपर्छ । हाम्रै राजनीतिक क्रान्तिले ल्याएको राजनीतिक विकासलगायतका उपलब्धिसँग सम्बन्धित जे–जस्ता दस्ताबेज छन्, तिनलाई पनि गम्भीरतापूर्वक अध्ययन गर्नुपर्छ ।

परीक्षामा लेख्ने तरिका
परीक्षा हलमा छिरेपछि पहिलो ध्यान प्रश्नमै हुनुपर्छ । प्रश्नलाई राम्ररी बुझ्नुपर्छ । त्यसपछि प्रश्नको सम्भावित ‘अडियन्स’ को हुन्छ ? त्यसबारे संक्षिप्त अनुमान गर्न सक्नुपर्छ । त्यसमा आधारित भएर सबै विषयवस्तुलाई समेट्नुपर्छ । शाखा अधिकृत तहमा सूचना र जानकारीको संकलन अलि थोरै भए पनि पुग्छ भने उपसचिव र सहसचिवमा स्तरमा भने सूचनालाई कम र विश्लेषणलाई बढी महत्व दिनुपर्छ ।

थेसिस, एन्टीथेसिस, एनालाइसिस र सिन्थेसिसलगायतका चार कुरालाई ध्यानमा राखेर प्रश्नको उत्तर लेख्नुपर्छ, सहसचिव र उपसचिवका परिक्षार्थीले । समय व्यवस्थापनमा विशेष ध्यान दिनुपर्छ । संक्षिप्ततामा विचार पुर्याउनुपर्छ । संक्षिप्त र संष्लेशित लेखनमा ध्यान दिनुपर्छ । प्रश्नका सबै आयामलाई तोकिएको समयभित्र समेट्न सक्नुपर्छ । समय व्यवस्थापन सबैभन्दा महत्वपूर्ण कुरा हो । यसका साथै लेखनसीप पनि उपयुक्त हुनुपर्छ । सुरुमा पृष्ठभूमि लेख्दा चार कुरामा ध्यान दिनुपर्छ । थ्यौरी, प्रिन्सिपल, एप्रोच, कन्सेप्ट तथा मिनिङ र डिफिनेसनलगायत कुरामा ध्यान दिनुपर्छ । सम्बन्धित विषयको थ्यौरी छ भने थ्यौरी उल्लेख गर्नुपर्छ । थ्यौरी छैन भने प्रिन्सिपल उल्लेख गर्नुपर्छ । प्रिन्सिपल पनि छैन भने एप्रोचतर्फ जानुपर्छ र एप्रोच पनि छैन भने मिनिङ एन्ड डिफिनेसनबाट सुरु गर्नुपर्छ । आवश्यकताअनुसार कन्सेप्ट पनि उल्लेख गर्नुपर्छ ।

लेखाइ समापन गर्दा रणनीतिक खालको निष्कर्ष निकाल्नुपर्छ । जुन आफूले पृष्ठभूमिमा लेख्दै आइएको छ र छुटेका कुनै विषय छन् भने त्यसलाई पनि समेटेर परीक्षकलाई समेत प्रभावमा पार्न सक्ने निष्कर्ष दिनुपर्छ । निष्कर्षले भविष्यको सम्भावनासमेत देखाउन सक्नुपर्छ ।

अन्तर्वार्तामा प्रस्तुत हुने शैली
अन्तर्वातामा प्रस्तुत हुनुभन्दा पहिला लोकसेवा आयोगप्रति अत्यन्तै सकारात्मक दृष्टिकोण राखेर जानुपर्छ । चिटिक्कको लवाइले पनि ठूलो अर्थ राख्छ । सरसफाइमा विशेष ध्यान दिनुपर्छ । बोल्ने शैली स्पष्ट हुनुपर्छ । बोल्दा राइजिङ र फलिङ स्टाइलमा विशेष ध्यान दिँदै निर्धक्क बोल्नुपर्छ । आत्मविश्वास हुनुपर्छ । अन्तर्वार्तामा सोधिने सबै प्रश्नको जवाफ दिन प्रयास गर्ने, तर नजानेको प्रश्न छ भने कनीकुथी भन्ने प्रयास गर्नुहुँदैन । आफू स्पष्ट नहुँदासम्म जवाफ दिने प्रयास गर्नुहुँदैन । अन्तर्वार्तामा समसामयिक विषयमा ज्ञान राख्ने, विश्लेषणात्मक दृष्टिकोण राख्ने र अन्तर्वार्ता दिनुभन्दा पहिला आफूले मान्ने व्यक्तिहरूसँग पूर्वअन्तर्वार्ता गर्नुपर्छ । यो शैलीले अन्तर्वार्तामा आत्मविश्वास बढ्छ ।

नयाँ पत्रिका   |   जेठ २४, २०७४